De woningopgave in Zuid-Holland is groot: tot 2030 moeten er bijna 250.000 nieuwe woningen bij. Naast nieuwe woningbouwlocaties, en de transformatie van kantoren en winkels naar woningen, bieden ook daken van bestaande gebouwen kansen door er één of meer extra woonlagen op te zetten. Dat heet optoppen. Toch wordt het nog te weinig gedaan terwijl de potentie in Zuid-Holland erg groot is. Mensen realiseren zich niet altijd dat dit een mogelijkheid is om woningen toe te voegen en kunnen zich er moeilijk iets bij voorstellen. Daarom zoekt de Provincie Zuid-Holland een creatieve en laagdrempelige tool die laat zien hoe optoppen er in de praktijk uitziet: op gebouwen, in buurten, en met zichtbare voordelen voor de kwaliteit van de leefomgeving.
Heb jij een goed idee hoe wij optopwoningen op een laagdrempelige manier visueel kunnen maken? Doe mee aan deze challenge en help Zuid-Holland om optoppen tastbaar te maken voor beleidsmakers én bewoners. De winnende startup ontwikkelt een prototype dat direct getest wordt bij corporaties, bij VvE’s, bij bewoners in buurten en natuurlijk bij gemeenten.
De uitdaging
Optoppen betekent dat er één of meerdere verdiepingen bovenop bestaande gebouwen worden geplaatst. Zo ontstaan nieuwe woningen in wijken waar voorzieningen al aanwezig zijn. De Provincie Zuid-Holland ziet een enorme potentie: meer dan 100.000 optopwoningen zouden mogelijk zijn, waarvan 15.000 realistisch binnen 5–7 jaar.
Toch is optoppen nog geen gemeengoed. Ontwikkelaars, corporaties, VvE’s en bewoners vinden het lastig om zich voor te stellen hoe zo’n toevoeging eruitziet. Is het niet te groot, is het wel mooi? Past het wel in de buurt? Om deze beeldvorming weg te nemen zoeken we een visualisatietool die op een prikkelende en toegankelijke manier laat zien hoe optoppen bijdraagt aan een leefbare, duurzame stad en hoe mooi het kan zijn om daken te benutten voor bijvoorbeeld woningen.
De tool moet dus data kunnen koppelen (zoals gebouwkenmerken, optopkansen en voorbeeldprojecten) en gebruikers in staat stellen zelfstandig realistische optopbeelden te genereren voor hun eigen gebouw of buurt. Zo kunnen gemeenten, VvE’s, corporaties en inwoners het gesprek voeren op basis van verbeelding in plaats van aannames en kunnen we samenwerking in een vroeg stadium vergemakkelijken.
De vraag naar toegankelijke ruimtelijke visualisaties groeit. Een goed werkende optoptool heeft niet alleen waarde voor Zuid-Holland, maar ook voor andere provincies, gemeenten en corporaties in Nederland. De winnende oplossing kan uiteindelijk zelfs uitgroeien tot een landelijk in te zetten tool die zo bijdraagt aan de versnelling van woningbouw op daken en burgers actief betrekt bij hun leefomgeving.
Voor wie?
Deze challenge is bedoeld voor startups, scale-ups en innovatieve mkb’s die werken met ruimtelijke data, digitale visualisatie, AR/VR of interactieve platforms. We zoeken partijen met de ambitie om structurele impact te maken en hun oplossing op te schalen naar andere regio’s. Ook samenwerkingen tussen ontwerpers, datatechnologen en communicatieprofessionals zijn welkom, zolang de oplossing begrijpelijk en bruikbaar blijft voor niet-technische gebruikers.
Waar zijn we naar op zoek?
Een gebruiksvriendelijke visualisatietool die:
- optopkansen op bestaande gebouwen zichtbaar maakt met realistische beelden;
- data koppelt (zoals BAG, energielabels of voorbeeldprojecten);
- inzetbaar is voor meerdere doelgroepen (gemeenten, corporaties, VvE’s, bewoners);
- deelbare visualisaties of rapportages kan genereren;
- en aansluit bij het Provinciaal Actieprogramma Optoppen, Aanplakken en Uitplinten 2024–2027.
Nice-to-haves:
- fotorealistische of 3D-weergaven;
- integratie van alternatieve dakfuncties (zoals zonnepanelen, vergroening, waterberging);
- uitbreidbaar naar andere thema’s zoals aanplakken en uitplinten.
Waar zijn we niet naar op zoek?
- Adviesrapporten of studies zonder concreet product.
- Tools die alleen intern of eenmalig gebruikt kunnen worden.
- Een eenmalige visualisatie zonder mogelijkheid tot uitbreiding of doorontwikkeling.
- Concepten die niet zelfstandig te gebruiken zijn door de doelgroep.
Wat is er te winnen?
Werk samen met de overheid aan een echte maatschappelijke uitdaging en ontwikkel een oplossing met blijvende impact. De geselecteerde ondernemers krijgen:
- De kans om in co-creatie met de overheid in vijf maanden een prototype of pilot te ontwikkelen.
- Financiële ondersteuning tot €25.000 voor de uitvoering van de pilot.
- Toegang tot een op maat gemaakt impactprogramma met persoonlijke begeleiding van ervaren mentoren om zowel de innovatie als jullie bedrijf te versterken.
- Toegang tot het SiR Intergov- en overheidsnetwerk met daarbij behorende resources zoals experts en testlocaties.
- Een kans op vervolgopdrachten of duurzame samenwerking bij een succesvolle pilot.
Over ons
De Provincie Zuid-Holland stimuleert woningbouw door bestaande gebouwen slim te benutten via optoppen, aanplakken en uitplinten. Het team Innovatie Woningbouw (onderdeel van het programmateam Realisatie) verbindt gemeenten, corporaties en vernieuwers om tot 2030 minstens 15.000 betaalbare optopwoningen te realiseren en zo bij te dragen aan leefbare en duurzame wijken.
Zuid-Holland zet de afgelopen jaren al volop in op optoppen en heeft deze manier van woningen toevoegen nadrukkelijk op de kaart gezet. We hebben een data- en quickscantool ontwikkeld waarmee corporaties kunnen checken of gebouwen geschikt zijn, een serious game (Buurthelden) om bewoners te betrekken, en viewers om optoppen inzichtelijk te maken. Daarnaast plaatsen we guerrilla-woningen om het concept tastbaar te maken, organiseren we webinars en werken we samen met een breed netwerk: van marktpartijen en innovatoren tot corporaties, gemeenten en andere provincies. De tool wordt een duurzame aanvulling op de bestaande toolbox.
Achtergrondinformatie
De Provincie Zuid-Holland heeft samen met Van der Bouw de potentie van optoppen in kaart gebracht en berekend hoeveel bestaande gebouwen geschikt zijn voor het toevoegen van één of meer extra woonlagen. Uit dit onderzoek blijkt dat meer dan 100.000 gebouwen in Zuid-Holland optoppotentie hebben, waarvan circa 15.000 binnen enkele jaren realiseerbaar zijn.
Daarnaast is er een breed netwerk van partners en kennisbronnen beschikbaar, waaronder PACTO, LG Architecten, Urban Climate Architects, woningcorporaties, bouwers en gespecialiseerde optopaanbieders zoals Dura Heijma, VORM, De Optoppers, Van Dillen Bouwgroep, The New Makers, Stebru en HaHa Design.
Diverse woningcorporaties en gemeenten lopen al voorop in optopprojecten, waaronder Havensteder, Woonstad, Woonbron, DUWO, SArcade, HaagWonen, Staedion, Habion, Wooncompas, Woonplus, WY Wonen, De Sleutels, St. Willebrord, Hoek van Holland Wonen, Trivire, en koepelorganisaties als Maaskoepel, Sociale Verhuurders Haaglanden en Regio Holland Rijnland.
De provincie werkt daarnaast intensief samen met landelijke en regionale partners zoals het ministerie van BZK/VRO (Innovatielab Woningbouw), RVO, Aedes, Neprom en Bouwend Nederland. Ook met andere provincies – Gelderland, Noord-Holland, Brabant en Utrecht – wordt samengewerkt aan gezamenlijke handreikingen, onder meer over Optoppen voor gemeenten en corporaties, Optoppen voor gemeenten en VvE’s, en Parkeren en Optoppen.
Tijdlijn
De challenge is verdeeld in twee fases: 1) de marktverkenning en 2) de meervoudig onderhandse aanbesteding (de offertefase). De belangrijkste momenten zijn:
1. Marktverkenning
- 23 oktober, 12:00 uur: start marktverkenning (publicatie challenge)
- 2 december, 12:00 uur: deadline voor het stellen van vragen tijdens de marktverkenningsfase
- 11 december, 17:00 uur: deadline voor het indienen van de interessemelding
- Uiterlijk 18 december: bekendmaking uitslag marktverkenning
2. Meervoudig onderhandse aanbesteding (offertefase)
- Uiterlijk 19 december: uitnodiging van 3-5 partijen voor de offertefase
- 8 januari, 12:00 uur: deadline voor vragen tijdens de offertefase (nota van inlichtingen)
- Tussen 14 en 16 januari: pitches van de uitgenodigde partijen
- 27 januari, 17:00 uur: deadline voor het indienen van het plan van aanpak
- 13 februari: voorgenomen gunningsbesluit
- 2 en 3 maart: start van het programma ‘Startup in Residence Intergov’
Over het SIR Intergov programma
Het doel van het programma is om samen te bouwen aan oplossingen die maatschappelijke impact maken én klaar zijn om opgeschaald te worden binnen of buiten de overheid. De geselecteerde startups nemen deel aan een intensief en praktijkgericht traject van vijf maanden. Samen met overheden werk je aan het ontwikkelen, testen en opschalen van je innovatie, met begeleiding van ervaren mentoren en toegang tot een waardevol netwerk.
Het programma bestaat uit vijf onderdelen:
- Impact Basecamp – maandag 2 en 3 maart 2026. We trappen het programma af met een tweedaagse kick-off waarin je de challengehouder, mentoren en andere startups ontmoet. Hier leg je de basis voor een succesvolle samenwerking.
- Check-ins – Tweewekelijkse incheckmomenten met de challengehouder om de voortgang van de samenwerking te bewaken. Elke vier weken schuift een mentor aan om te helpen bij focus, impact en opschaling.
- Expertsessies – 9 april, 21 mei en 2 juli 2026 - SiR Intergov stelt verschillende (op maat gemaakte) workshops en experts ter beschikking, die jullie ondersteunen bij het oplossen van de challenge en het samenwerken met de overheid.
- Pitch trainingen – In aanloop naar Demo Day krijg je plenair en 1-op-1 training van pitchcoach Sheila Schenkel om je verhaal kort, helder en overtuigend te presenteren.
- Demo Day – donderdag 24 september 2026. Het slotmoment van het programma. Startups presenteren samen met hun overheidspartners de resultaten aan een publiek van beleidsmakers, investeerders en innovators.
Hoe gaan we verder?
De challenge bestaat uit 2 fasen: 1) de marktverkenning en 2) en de meervoudig onderhandse aanbesteding.
Fase 1: Marktverkenning – maak je interesse kenbaar
In deze fase willen we ontdekken welke ondernemers een innovatieve oplossing hebben voor deze uitdaging. Heb jij een goede oplossing? Laat het ons weten door een interesseformulier in te vullen. Je hoeft in deze fase nog niet een volledig voorstel of plan van aanpak in te sturen. Wat we wel vragen is:
- Een korte omschrijving van je oplossing (max. 2 A4, inclusief eventuele afbeeldingen).
- Bedrijfsgegevens (naam, contactpersoon, KvK-nummer, grootte bedrijf, oprichtingsdatum).
De inzendingen worden beoordeeld op basis van de volgende beoordelingscriteria:
- Voorstellingsvermogen en visuele kwaliteit: De mate waarin de oplossing in staat is om optoppen zichtbaar en begrijpelijk te maken.
- Gebruiksvriendelijkheid en toegankelijkheid: De oplossing moet gebruiksvriendelijk en toegankelijk zijn voor verschillende doelgroepen, zoals bestuurders van corporaties, gemeenten, VvE’s, marktpartijen maar ook allerlei type inwoners en eigenaren van winkelpanden.
- Impact en innovatie: De oplossing is innovatief en leidt tot méér begrip voor de oplossingen en draagt zo bij aan versnelling van de woningbouw
- Schaalbaarheid: De oplossing heeft de mogelijkheid om ook uitgebreid te kunnen worden (bijv. naar andere innovatieve woningbouwvormen zoals aanplakken en uitplinten of met andere typen optopwoningen bijvoorbeeld Tiny houses op het dak)
Je hebt tot donderdag 11 december 17:00 uur de tijd om het interesseformulier in te dienen. Na deze ronde nodigen we minimaal drie en maximaal vijf partijen uit voor de volgende fase. Let op: het indienen van een interessemelding is een oriëntatie en geeft geen garantie op een uitnodiging.
Fase 2: Offertefase – werk je voorstel verder uit
Deze challenge wordt na de marktverkenning uitgezet als een zogeheten Meervoudig Onderhandse Procedure. Het proces ziet er als volgt uit:
- Na het versturen van de offerteuitvraag, vindt er een vragenronde plaats. In deze ronde krijgen de startups de gelegenheid vragen te stellen over de offerteuitvraag.
- Na de vragenronde komen de partijen langs en geven een pitch. Tijdens de pitch stelt het beoordelingsteam aanvullende vragen en geeft het feedback. Je kunt deze informatie meenemen in je definitieve plan van aanpak.
- Na de pitch stuur je je definitieve plan van aanpak in. Wordt jouw voorstel als beste beoordeeld door het beoordelingsteam? Dan word je uitgenodigd om mee te doen aan het programma Startup in Residence Intergov!
Heb je vragen naar aanleiding van informatie op deze pagina? Tot en met dinsdag 2 december 2025 kun je vragen stellen via het Vragen & Antwoorden-tabblad (Q&A) op de challengepagina. De antwoorden worden openbaar gedeeld voor alle geïnteresseerde partijen.