In de glastuinbouw wordt veel plastic gebruikt. Naast verpakkingen o.a. als loopfolie. Loopfolie wordt gebruikt als bodembedekker (bescherming), opvang voor afval (bladafval ed) en voor weerkaatsing of absorptie van het licht (tegenhouden of juist aanlichten van planten). Jaarlijks komt alleen al in Zuid-Holland ongeveer 5.500.000 kg loopfolie als afval vrij. Deze folie heeft doorgaans een gebruiksduur van slechts één seizoen en vanwege de sterke vervuiling is recycling een uitdaging, waardoor het meeste in de verbrandingsoven belandt. Omdat de Rijksoverheid inzet op een circulaire economie, zijn we op zoek naar duurzamere (circulaire) alternatieven voor het gebruik van loopfolie.
Heb jij, jouw team, of organisatie oplossingen zodat we de circulariteit van loopfolie kunnen verbeteren? Dan ontvangen we graag jouw aanmelding!
Onze uitdaging
In Nederland wordt op ongeveer 10.000 hectare glastuinbouw bedreven. Ruim de helft van het glastuinbouwareaal bevindt zich in provincie Zuid-Holland. De provincie herbergt talrijke innovatieve kassencomplexen waar op hoogwaardige wijze groenten, fruit, bloemen en planten worden geteeld. De sector draagt zowel regionaal als nationaal bij aan de economie, voedselvoorziening en werkgelegenheid. Echter, de afhankelijkheid van grote hoeveelheden eenmalig plastic loopfolie vormt een uitdaging voor de toekomstbestendigheid van deze belangrijke sector en de ambitie van de ondernemers om volledig circulair te produceren.
Provincie Zuid-Holland zet zich, net als de Rijksoverheid, actief in voor de ontwikkeling van een circulaire economie. Dit houdt in dat we streven naar een vermindering van het gebruik van grondstoffen en naar een volledige recycling van hetgeen wat we gebruiken. Het eenmalig gebruik van fossiele plastics, zoals loopfolie, past niet bij onze doelstellingen van een circulaire economie. Bovendien stimuleert het ministerie van LNV met de Kennis en Innovatie agenda nieuwe kennis, oplossingen en toepassingen daarvan voor een duurzame en toekomstbestendige land- en tuinbouw in 2050.
Met veel vernieuwende kasconcepten wordt de glastuinbouw vaak gezien als bron van innovatie en inspiratie. Toch kan het voor tuinders lastig zijn om te experimenteren met andere manieren van telen. Dit kan te maken hebben met een tekort aan financiële middelen, kennis of ruimte om te experimenteren. We vinden het belangrijk om de sector te ondersteunen en te voorzien van de juiste informatie en instrumenten zodat tuinders een volgende stap kunnen zetten richting een circulaire glastuinbouwsector. Na een succesvolle pilotfase moeten tuinders in staat zijn om de innovatie zelf toe te passen en te integreren in hun bedrijfsmodel.
Loopfolies, ook wel substraatfolies genoemd, vinden voornamelijk hun toepassing in hogedraadteelten zoals die van tomaten, paprika's, komkommers en aubergines.
Waar zijn we naar op zoek?
We zijn op zoek naar een innovatieve oplossing die de grote hoeveelheid plastic loopfolie voor eenmalig gebruik in de glastuinbouw sterk vermindert. Dit kunnen verschillende oplossingen omvatten, zoals nieuwe vloermaterialen, andere teeltmethoden of compleet andere benaderingen. De kern van deze innovaties moet gericht zijn op circulariteit, waarbij recycling (R5) als minimale optie wordt beschouwd. Het doel is om een innovatie te vinden die breed kan worden toegepast in de glastuinbouwsector.
Loopfolie heeft grofweg drie verschillende functies in de kas en wordt doorgaans bij de teeltwisseling (oktober-januari) uit de kas verwijderd. We zijn op zoek naar een oplossing die een of meerdere functies vervangt of overbodig maakt:
- Bodembedekker: We zoeken een oplossing die een alternatief kan bieden voor het gebruik van loopfolie als bodembedekking. Dit houdt in dat contact met de bodem wordt vermeden waardoor het risico op ‘besmettingen’ van gewassen wordt vermeden en of ‘uitspoeling’ van de in de kas gebruikte middelen naar de bodem. Ook dient loopfolie voor het weren van groei van (on)kruiden.
- Opvang voor afval: We zoeken een oplossing die bijdraagt aan het efficiënt verzamelen van afval zonder het gebruik van loopfolie en/of ophoping van besmettingen in de kas. Dergelijke innovaties moeten in staat zijn bladafval te verzamelen en blad en eventuele besmettingen te beheren.
- Weerkaatsing van licht: We zoeken een oplossing die een vergelijkbaar effect heeft op de lichtverdeling (weerkaatsen of absorberen) in de kas zonder gebruik te maken van loopfolie.
Bij deze challenge moedigen we outside-the-box denken aan. Het doel is een werkbare oplossing die niet alleen goed past in een circulaire glastuinbouwsector en rendabel is, maar ook verbeteringen of alternatieven biedt voor een of meer van de huidige functies van loopfolie in een kas.
R-ladder
De mate van circulariteit van een product wordt aangeduid met de R-ladder. Dit gestandaardiseerde model bestaat uit 6 treden, variërend van R1 tot en met R6, waarbij elke trede verschillende strategieën van circulariteit vertegenwoordigt. Hoe hoger een strategie op de R-ladder staat, hoe meer circulair deze is. R1 bevindt zich bovenaan als de hoogste trede, wat aangeeft dat strategieën op dit niveau het meest circulair zijn. Meer informatie over de R-ladder - RVO: R-ladder - Strategieën van circulariteit
- R1: Afwijzen en heroverwegen: Stap af van onnodige producten of materialen en lever een product overbodig door van zijn functie af te zien.
- R2: Verminderen: Gebruik grondstoffen efficiënter door minder verbruik tijdens productie en gebruik.
- R3: Hergebruiken: Geef afgedankte, nog bruikbare producten een tweede leven in dezelfde functie.
- R4: Repareren, opknappen, hergebruiken: Verleng de levensduur van producten door reparatie, modernisering en hergebruik van onderdelen.
- R5: Recycling: Verwerk materialen tot grondstoffen van dezelfde of mindere kwaliteit voor hergebruik
Mogelijk heb je voor de pilot zelf al een locatie op het oog? Is dat niet het geval, dan is het ook mogelijk om een pilot te draaien bij de Wageningen University & Research (WUR). De kosten hiervan moeten worden opgenomen in de uitwerking van de pilot, wat in een later stadium in samenspraak met de WUR zal gebeuren. De provincie Zuid-Holland en het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit kunnen betrokken worden bij het verkennen van mogelijkheden voor aanvullende financiering.
Waar zijn we niet naar op zoek?
We zijn niet op zoek naar voorstellen die zich richten op het vervangen van plastic loopfolie door gerecycled of biobased materiaal dat niet volledig biologisch afbreekbaar (biodegradable) is. Ook scoren voorstellen voor recycling lager dan voorstellen ‘hoger op de R-ladder’.
Over ons
Provincie Zuid-Holland heeft een heldere visie op duurzaamheid en circulaire economie. Wij zetten zich actief in om het voortouw te nemen en een positieve verandering in de regio aan te sturen. Circulair Zuid-Holland is een aanjaag-programma dat die visie in actie omzet. Door nauw samen te werken met het bedrijfsleven, kennisinstellingen en andere overheden, ondersteunen we de transitie naar circulair. Onze focus ligt voornamelijk op het scheppen van circulaire voorwaarden en het bevorderen van systeemveranderingen om deze doelen te bereiken.
Het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit werkt aan duurzaam voedsel, waardevolle natuur en een vitaal platteland. Voor de huidige en toekomstige generaties. Het ministerie maakt zich sterk voor duurzaam, voldoende en veilig voedsel op ieders bord. En werkt aan gezonde natuur binnen natuurgebieden, op het platteland en in grote wateren, maar juist ook in steden.
Wat is er te winnen?
- Een kans op een opdracht om een prototype / pilot te realiseren (financieel ondersteuning voor pilot tot 25.000 euro)
- Een begeleidingstraject van 5 maanden waarin jullie zowel de oplossing als de onderneming naar een hoger niveau kunnen tillen.
- Een kans op een vervolgopdracht of duurzame samenwerking bij een succesvolle pilot.
- Toegang tot het netwerk van de overheid.
Voorwaarden en richtlijnen voor deelname
- De geïnteresseerde onderneming staat ingeschreven bij de KVK.
- De geïnteresseerde onderneming is zelfstandig opererend.
- De geïnteresseerde onderneming heeft niet meer dan 25 personen in dienst.
- Vanwege het aangeboden programma is de beste match een geïnteresseerde onderneming die jonger dan 6 jaar actief is.
Tijdlijn
Er is een onderverdeling gemaakt in 1) marktverkenning en 2) meervoudig onderhandse aanbesteding. De belangrijkste momenten zijn:
1. Marktverkenning
- 9 april 12:00 start marktverkenning voor de challenge
- 14 mei 12:00 deadline vragen stellen met betrekking tot de marktverkenning
- 21 mei 17:00 deadline insturen interesse melding
- Uiterlijk 5 juni bekendmaking uitslag marktverkenning
2. Meervoudig onderhandse aanbesteding
- Uiterlijk 5 juni mogelijke start MOA = 3 partijen worden uitgenodigd voor een inschrijving.
- 10 juni 12:00 deadline vragen stellen ronde nota van inlichtingen
- 14 juni deadline insturen concept plan van aanpak
- 17-21 juni presenteren van concept plan van aanpak via pitch
- 1 juli deadline insturen definitief plan van aanpak (max 9 pagina’s)
- 8 juli voorgenomen gunningsbesluit
- 16 juli einde bezwaartermijn
- 2 september start programma ‘Startup in Residence Intergov’
Over het SIR Intergov programma
De geselecteerde startups volgen een op maat gemaakt begeleidingstraject van vijf maanden dat bestaat uit de volgende onderdelen:
- Workshops - Iedere maand zal een fysieke workshop zijn waar zowel startups als challenge owner aanwezig is. Tijdens de workshops gaan jullie samen als team aan de slag gaat met de nieuwe informatie om de challenge verder te brengen. De mentoren zullen ook aanwezig zijn bij de workshops zodat zij dit proces kunnen ondersteunen. Voorbeelden van workshops zijn overheidsfinanciering, B2G, pitchtraining.
- Lunch & learn sessies - Aansluitend aan de workshops vinden de lunch en learn sessies plaats, het perfecte moment om te leren van andere deelnemers aan dit programma en elkaar verder te helpen. Hoe werken zij samen in hun team, welke voortgang hebben zij geboekt, welke lessen hebben zij geleerd en welke ervaringen kun jij met hun delen? Dit alles onder het genot van een goed verzorgde lunch.
- Mentor sessies - Om de samenwerking tussen startup en overheid zo goed mogelijk te faciliteren krijgt ieder team een mentor toegewezen. De mentor helpt jullie in de samenwerking door actief deel te nemen aan de twee-wekelijkse overleggen, het voorbereiden en nabespreken van de workshops en is jullie aanspreekpunt voor al jullie vragen over de samenwerking of het programma.
- Expert sessies - Als er in de mentor sessies vraagstukken of uitdagingen naar boven komen die wat langer de tijd nodig hebben en/of een specifieke expert, dan is er per challenge 2x de kans om een expertsessie aan te vragen. Tijdens een expertsessie kan er twee uur worden ingegaan op het specifieke vraagstuk.
Aanwezigheid bij de mentor sessies en de workshops is noodzakelijk om het traject tot een goed einde te brengen. De workshops vinden plaats in Den Haag, de mentorsessies online.
Hoe gaan we verder?
Deze uitdaging begint met een marktverkenning om te zien of er startups zijn met innovatieve oplossingen. Startups kunnen hun oplossing kenbaar maken via het gekoppelde interesseformulier, waarna de te volgen aanbestedingsprocedure kan worden vastgesteld. Heb je een goede oplossing? Vul dan het interesseformulier in met een beschrijving van maximaal 500 woorden van jouw innovatieve oplossing en upload maximaal 2A4 met daarin jouw oplossing uitgeschreven (foto’s/plaatjes kun je in de 2A4 plakken) in via de knop 'Aanmelden' bovenaan deze pagina.
De Meervoudig Onderhandse Procedure (MOA)
Gezien het maximale bedrag dat beschikbaar is voor de experimentele fase en de evt. launching customer fase van deze challenge is de te verwachte vervolgprocedure een MOA. In geval de challenge doorgaat zal dit gaan via de onderstaande stappen:
- Maximaal 3 startups zullen na de marktverkenning een offerte uitvraag voor een conceptplan van aanpak van de desbetreffende challenge ontvangen.
- Na het versturen van de offerteuitvraag, vindt er een vragenronde plaats. In deze ronde krijgen de startups de gelegenheid vragen te stellen met betrekking tot de offerte uitvraag.
- Na de vragenronde sturen de 3 startups hun concept plan van aanpak in en geven hierover een pitch. Tijdens de pitch kan het beoordelingsteam aanvullende vragen stellen ter verduidelijking. Je kunt deze info meenemen in je definitieve plan van aanpak.
- Na de pitch stuur je je definitieve plan van aanpak in. Wordt jouw voorstel als beste beoordeeld door het beoordelingsteam? Dan wordt je uitgenodigd om mee te doen aan het programma Startup in Residence Intergov!
Heb je nog vragen naar aanleiding van bovenstaande informatie? Dan kan je deze stellen tot uiterlijk dinsdag 14 mei 12:00 via vragen en antwoorden. Antwoorden op de gestelde vragen worden ook op het platform gepubliceerd en zijn dus voor alle geïnteresseerde partijen in te zien.
Achtergrond
Het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat heeft een verkenning laten uitvoeren door Rebel en Tauw naar land- en tuinbouwplastics in Nederland. Dit rapport kan gebruikt worden voor extra informatie en inspiratie Verkenning land- en tuinbouwplastics
Provincie Zuid-Holland heeft een verkennend onderzoek laten uitvoeren door Schuttelaar & Partners naar plastic stromen in de tuinbouw. Het rapport geeft goed inzicht in de aard van de stromen gekoppeld aan specifieke teelten en kan gebruikt worden voor extra informatie. Circulaire plastics in de tuinbouwsector in provincie Zuid-Holland.