Beleid maken in een complexe wereld is als schaken in meerdere dimensies: één zet hier kan onverwachte effecten ergens anders veroorzaken. Bij het Directoraat-Generaal Straffen en Beschermen (DGSenB) van het Ministerie van Justitie en Veiligheid werken we met systeemdynamische modellen om de impact van beleid beter te begrijpen. Daarom willen we onze beleidscollega's op een laagdrempelige manier laten kennismaken met systeemdenken en hun nieuwsgierigheid prikkelen voor deze nieuwe manier van werken. In deze challenge zijn we op zoek naar ontwerpers, makers of innovatieve startups die dit soort abstracte, niet-lineaire processen tot leven kunnen brengen op een fysieke en interactieve manier.
Wil je bijdragen aan beter overheidsbeleid door ambtenaren letterlijk te laten ervaren hoe systeemdenken werkt? Doe dan mee met deze challenge en maak kans op 25.000 euro pilotbudget, een begeleidingstraject van 5 maanden en opschaling bij succes!
De uitdaging
Systeemdenken is een methode om complexe systemen te analyseren, te begrijpen en te modelleren. Het laat zien hoe verschillende factoren elkaar beïnvloeden, hoe oorzaak en gevolg niet altijd direct met elkaar verbonden zijn en hoe acties onverwachte neveneffecten kunnen hebben. Bij beleidsvorming is dit cruciaal: een maatregel die één probleem oplost, kan via verschillende stappen toch een tegengesteld effect hebben of lange termijneffecten die we niet voorzien.
DGSenB werkt samen met TNO aan digitale systeemdynamische modellen die bijvoorbeeld laten zien hoe verslavingsgedrag bij kansspelen werkt of hoe het systeem van jeugdbescherming functioneert. Het kost veel tijd om collega’s uit te leggen wat het werken met systeemdenken kan toevoegen aan ons werk. Zijn ze eenmaal betrokken geweest bij het maken van een model, dan is er veel enthousiasme. Door collega’s de werking van systeemdenken op een andere manier te laten ervaren, willen we sneller het belang en de potentie ervan overbrengen.
Veel van onze beleidscollega's zijn (nog) niet bekend met systeemdenken of ervaren de modellen als complex. Door onze collega's enthousiast te maken voor systeemdenken, kunnen waardevolle inzichten die deze manier van denken bieden optimaal worden benut. Maar een PowerPoint-presentatie of een e-learning is niet voldoende. We moeten ze niet vertellen hoe waardevol het is, ze moeten systeemdenken ervaren!
Systeemdenken wordt steeds belangrijker, niet alleen bij de overheid maar ook in het bedrijfsleven. Wie systeemdenken begrijpelijk en tastbaar kan maken, opent deuren naar een groeiende markt van organisaties die worstelen met complexiteit. Naast brede toepassing binnen de overheid zou deze oplossing ook waardevol kunnen zijn voor onderwijsinstellingen en bedrijven die te maken hebben met complexe uitdagingen.
Waar zijn we naar op zoek?
We zoeken een oplossing voor een creatieve, fysieke, interactieve installatie die systeemdenken tastbaar maakt.
Eisen aan de voorgestelde oplossing
De voorgestelde oplossing moet in ieder geval onderstaande punten bevatten:
- De basisprincipes van systeemdenken inzichtelijk maken en laten ervaren, onder andere met:
- Feedbackloops: hoe acties terugkomen in het systeem (balancerend en versterkend).
- Vertraging: hoe effecten tijd nodig hebben om zichtbaar te worden.
- Neveneffecten: hoe één ingreep meerdere (soms onverwachte). gevolgen heeft.
- Volledig fysiek en interactief zijn.
- Meerdere mensen tegelijk laten ervaren/beleven.
- Transportabel zijn voor gebruik op verschillende locaties.
- Robuust genoeg zijn voor veelvuldig gebruik.
Onderstaande punten zijn gewaardeerde extra’s
- Aanpasbaar voor verschillende systeemscenario's.
- Visueel aantrekkelijk genoeg voor presentatie bij evenementen zoals Dutch Design Week.
- Aantrekkelijk voor een breed publiek, ook buiten de overheid.
Waar zijn we niet naar op zoek?
- Enkel digitale oplossingen zoals apps, websites, games of software
- Traditionele educatieve methoden zoals presentaties of e-learnings
- Het fysiek maken van een al bestaande systeemanalyse, zoals die over kansspelen of de jeugdzorg. Het gaat ons om het begrijpelijk maken van de principes van systeemdenken, niet om het visualiseren van één specifieke analyse.
Wat is er te winnen?
- Een kans op een opdracht om een prototype / pilot te realiseren (financieel ondersteuning voor pilot tot 25.000 euro)
- Een kans op een vervolgopdracht of duurzame samenwerking bij een succesvolle pilot.
- Een begeleidingstraject van 5 maanden waarin jullie zowel de oplossing als de onderneming naar een hoger niveau kunnen tillen.
- Toegang tot het netwerk en evenementen van de overheid.
Geschiktheidseisen en uitsluitingsgronden
Voor deze procedure gelden twee geschiktheidseisen:
- De onderneming staat ingeschreven bij de KvK;
- Op de onderneming mogen geen uitsluitingsgronden van toepassing zijn.
Met de uiteindelijke opdrachtnemer zal een raamovereenkomst worden gesloten waarop de ARVODI-2025 van toepassing zijn. De ARVODI-2025 en bijbehorende model raamovereenkomst zijn te vinden op: Algemene Rijksinkoopvoorwaarden voor diensten (ARVODI) | PIANOo - Expertisecentrum Aanbesteden
Eisen en beoordelingscriteria
De voorgestelde oplossingen worden aan de hand van onderstaande criteria beoordeeld:
- Toegankelijk: hoe goed maakt het concept systeemdenken begrijpelijk voor niet-experts?
- Impact: hoe effectief zal het concept zijn in het creëren van bewustwording en enthousiasme?
- Creativiteit: in hoeverre is het concept vernieuwend en prikkelend?
- Haalbaarheid: is het concept realiseerbaar binnen het tijdsbestek en budget?
- Schaalbaarheid: kan het concept worden aangepast of uitgebreid voor verschillende contexten?
Over ons
Binnen het Directoraat-Generaal Straffen en Beschermen van het Ministerie van Justitie en Veiligheid faciliteert het cluster Strategische Kennisontwikkeling, Analyse en Innovatie (SKAI) beleidscollega's met strategisch advies. We ondersteunen hen bij de inzet van wetenschappelijke kennis voor beleidsontwikkeling, brengen innovaties in die bijdragen aan uitvoerbaarheid, en helpen bij vraagarticulatie rond maatschappelijke opgaven.
Achtergrondinformatie
Wil je meer weten over systeemdynamica en hoe deze methode wordt toegepast? Deze publicaties bieden waardevolle achtergrond:
- TNO Rapport: De dynamiek van online kansspelen - Systeemanalyse van online kansspelen en de complexe samenhang tussen verschillende factoren en spelers.
- TNO rapport: Werken met systeemanalyses in beleid - Een uitgebreide toelichting op het gebruik van systeemanalyses in beleidsomgevingen.
- OECD rapport: Systemisch denken voor beleid - Internationale perspectieven op het belang van systeemdenken voor effectieve beleidsvorming.
Tijdlijn
De challenge is verdeeld in twee fases: 1) de marktverkenning en 2) de meervoudig onderhandse aanbesteding. De belangrijkste momenten zijn:
1. Marktverkenning
- 17 april, 12:00 uur: start marktverkenning voor de challenge
- 22 mei, 12:00 uur: deadline vragen stellen met betrekking tot de marktverkenning
- 3 juni, 17:00 uur: deadline insturen interesse melding
- Uiterlijk 17 juni: bekendmaking uitslag marktverkenning
2. Meervoudig onderhandse aanbesteding
- Uiterlijk 17 juni: mogelijke start MOA = 3 partijen worden uitgenodigd voor een inschrijving
- 24 juni, 12:00 uur: deadline vragen stellen (nota van inlichtingen)
- 27 juni, 12:00 uur: deadline insturen concept plan van aanpak
- 30 juni t/m 4 juli: presenteren van concept plan van aanpak via pitch
- 11 juli, 17:00 uur deadline insturen definitief plan van aanpak (max 9 pagina’s)
- 21 juli: voorgenomen gunningsbesluit
- 8 en 9 september: start programma ‘Startup in Residence Intergov’
Over het SIR Intergov programma
De geselecteerde startups volgen een op maat gemaakt begeleidingstraject van vijf maanden dat bestaat uit de volgende onderdelen:
- Basecamp – maandag 8 en 9 september 2025. Tijdens deze tweedaagse start leggen we samen de basis voor een sterke en succesvolle samenwerking. De ervaring leert dat de tijd die je hier investeert, direct invloed heeft op het verloop en het resultaat van het traject. Benieuwd hoe het programma eruit ziet? Zo zag het programma er in de afgelopen ronde uit.
- Expertsessie – 23 oktober en 11 december 2025 en 15 januari 2026 - SiR Intergov stelt verschillende (op maat gemaakte) workshops en experts ter beschikking, die je ondersteunen bij het ontwikkelen van kennis, vaardigheden en nieuwe inzichten.
- Check-ins – Tweewekelijkse incheckmomenten met de challengehouder om de voortgang van de samenwerking te bewaken. Elke vier weken sluit een ervaren mentor aan om extra ondersteuning te bieden.
- Pivot or persevere – donderdag 11 december 2025. Halverwege het programma doen we een grote check-in op inhoud en voortgang. De teams bekijken waar ze staan ten opzichte van hun mijlpalen. Dit is ook het moment waarop teams nog een pivot kunnen maken naar een andere aanpak/oplossing (Pivot) of dat we doorgaan op dezelfde route (Persevere).
- Pitch trainingen – in aanloop naar Demo Day, tussen 5 en 11 maart 2026, volgen alle ondernemers een training van gerenommeerde pitch-trainer Sheila Schenkel. Hoe presenteer je jezelf helder en overtuigend in een korte tijd?
- Demo Day – donderdag 19 maart 2026. Tijdens Demo Day presenteren de ondernemers en challengehouders hun innovatieve oplossing aan changemakers, beleidsmakers, investeerders en andere visionairs.
Hoe gaan we verder?
Deze challenge begint met een marktverkenning om te zien of er ondernemers zijn met innovatieve oplossingen. Heb je een goede oplossing? Vul dan het interesseformulier in met een beschrijving van maximaal 500 woorden en upload maximaal 2A4 met daarin jouw oplossing uitgeschreven (foto’s/plaatjes kun je in de 2A4 plakken).
De Meervoudig Onderhandse Procedure (MOA)
Deze challenge wordt na de marktverkenning uitgezet als een zogeheten Meervoudig Onderhandse Procedure. We doorlopen tijdens de selectiefase de volgende stappen:
- Maximaal 3 startups ontvangen na de marktverkenning een offerteuitvraag.
- Na het versturen van de offerteuitvraag, vindt er een vragenronde plaats. In deze ronde krijgen de startups de gelegenheid vragen te stellen met betrekking tot de offerte uitvraag.
- Na de vragenronde sturen de 3 startups hun concept offerte plan van aanpak in en geven hierover een pitch. Tijdens de pitch kan het beoordelingsteam aanvullende vragen stellen ter verduidelijking. Je kunt deze info meenemen in je definitieve offerte.
Na de pitch stuur je je definitieve offerte in. Wordt jouw voorstel als beste beoordeeld door het beoordelingsteam? Dan wordt je uitgenodigd om mee te doen aan het programma Startup in Residence Intergov!
Heb je vragen naar aanleiding van informatie op deze pagina? Dan kan je vragen stellen via het vragen en antwoorden tabblad. De antwoorden op de gestelde vragen worden ook op het platform gepubliceerd en zijn dus voor alle geïnteresseerde partijen in te zien.