Gezocht: oplossingen voor alternatieven voor veen in potgrond (substraat) voor export

Producten met veen, zoals potgrond en tuinturf, worden veel gebruikt in de land- en tuinbouw. Winning en gebruik van veen heeft echter een aanzienlijke impact op het milieu. Het Verenigd Koninkrijk streeft daarom naar een verkoopverbod voor veenhoudende producten voor consumenten dit jaar, gevolgd door een verbod in de professionele sector in 2026. Het Nederlandse Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) en het LNV-team op de Nederlandse ambassade in Londen zien hierin kansen voor Nederlandse startups, scale-ups en innovatief mkb. Wij stellen daarom 25.000 euro innovatiebudget beschikbaar voor duurzame oplossingen die een veenvrije export naar het VK dichterbij kunnen brengen. 

Heb jij, jouw team of organisatie een slimme innovatie die bijdraagt aan een veenvrije export naar het Verenigd Koninkrijk? Wil je samen met het ministerie van LNV innovatie versnellen en je kansen in het Verenigd Koninkrijk ontdekken? Dan zien we jouw inzending graag tegemoet!

De uitdaging

Veen is een belangrijk bestanddeel in potgrond (substraat) en speelt een grote rol in de ondersteuning van plantengroei. Veen is echter een eindige fossiele grondstof, ontstaan uit de gedeeltelijke ontbinding van plantaardig materiaal duizenden jaren geleden. Veen wordt verkregen door het afgraven van veengebieden, wat ervoor zorgt dat in de bodem opgeslagen CO2 vrijkomt. 

In het Verenigd Koninkrijk staat het gebruik van veen in de tuinbouw al geruime tijd ter discussie. Er is brede maatschappelijke steun voor een mogelijk verbod op het gebruik van veen in de tuinbouw. De exacte vorm van het voorgenomen verbod, zowel wat betreft gebruik als import van veen, is nog niet duidelijk. Indien het wordt ingevoerd, kan dit de markt waarop veel Nederlandse bedrijven actief zijn beïnvloeden. Tegelijkertijd ontstaat er een nieuwe markt met vraag naar veenvrije producten.

Het Verenigd Koninkrijk importeert via Nederland veel tuinbouwproducten waarin veen is verwerkt. Denk daarbij aan zakken met potgrond; bloembollen die tijdens transport met veen worden afgedekt; en plantmateriaal waarvan de wortels in veenhoudend groeimateriaal zit. Bij dit laatste gaat het om planten in potten en om jonge planten in kluitjes grond, de zogeheten ‘plugs’. 

Het bewustzijn van de milieuproblemen rond het gebruik van veen groeit wereldwijd, waaronder in Duitsland en Zwitserland. Deze ontwikkelingen openen de deuren naar een bredere markt voor innovatieve oplossingen, zowel in alternatieven voor veen als verduurzaming van de hele keten. Oplossingen die aansluiten bij het veenverbod in het VK kunnen op termijn wellicht ook een substantiële bijdrage leveren aan het verduurzamen van de land- en tuinbouw, zowel in Nederland als wereldwijd.

Waar zijn we naar op zoek?

We zoeken naar innovatieve oplossingen die het gebruik van veen in producten, geëxporteerd vanuit Nederland naar het Verenigd Koninkrijk, kunnen vervangen. 

Met het uitschrijven van deze challenge willen we bedrijven bewust maken van de veranderende markt, en de toekomstige behoefte van specifiek de Britse consument aan een continu en robuust aanbod van veenvrije producten. Boven alles willen we bedrijven prikkelen om hier hun innovatiekracht voor in te zetten!

We verkennen tastbare oplossingen om het gebruik van veen te verminderen. Dit omvat niet alleen alternatieven voor veengebruik in substraten en potgrond, maar ook praktische methoden voor implementatie door potgrondbedrijven, telers en kwekers.

Welke oplossingen kunnen helpen? 

Nieuwe duurzame alternatieven voor veen: Onderzoek en ontwikkeling van milieuvriendelijke materialen ter vervanging van veen in substraten en potgrond.

1. Optimalisatie van alternatieve substraatmengsels: Innovatieve oplossingen om de samenstelling van alternatieve substraatmengsels te verbeteren.
2. Innovaties in opslag en toelevering van substraten: Efficiënte en duurzame manieren om substraten op te slaan en te leveren.
3. Optimalisatie voor specifieke plantensoorten: Innovatieve oplossingen voor optimale groeiomstandigheden voor specifieke gewassen zonder het gebruik van veen.
4. Deze concrete oplossingen beogen niet alleen het verminderen van veengebruik, maar ook het duurzamen van de volledige bedrijfsvoering, van de productie van alternatieve materialen tot aan hun praktische toepassing.

Waar zijn we niet naar op zoek?

We zijn niet op zoek naar adviesdiensten en mediacampagnes.

Wat is er te winnen?

• Een kans op een innovatiebudget van maximaal € 25.000,- exclusief btw.
• Advies en ondersteuning van het LNV-raden netwerk en hun teams die jullie oplossing verder kunnen brengen.
• Toegang tot het ecosysteem van het ministerie van LNV en het LNV-attachenetwerk.

Beoordelingscriteria

• Duurzaamheid: De voorgestelde oplossingen dienen duurzaam te zijn, met minimale impact op het milieu.
• Efficiëntie: Alternatieve materialen en methoden moeten praktisch toepasbaar, concurrerend en kostenefficiënt zijn (op termijn). 
• Opschaalbaarheid: Oplossingen moeten geschikt zijn om op grote schaal toe te passen.
• Veiligheid: de oplossing moet geen risico’s met zich meedragen op het gebied van de gezondheid van planten en mensen of de verspreiding van ongewenste stoffen.
• Innovatief: We zijn nieuwsgierig naar alternatieve oplossingen die vernieuwend en onderscheidend zijn.

Voorwaarden deelname

• Deelnemers dienen een Nederlands bedrijf te zijn, geregistreerd bij de KVK.
• De oplossing voldoet aan alle geldende wet- en regelgeving. 
• Kunnen demonstreren van een werkend prototype/product/dienst.
• In staat om binnen 3-6 maanden een pilotproject te starten.

Jullie inzending

De inzending moet de volgende onderdelen bevatten:

• Beschrijving van de oplossing: Geef een zo concreet mogelijke beschrijving van jullie oplossing.
• Beschrijving van de pilot: Geef een korte beschrijving van wat er nodig is om een prototype te maken en/of een pilot op te zetten en wat jullie daarbij van ons nodig hebben. Ga daarbij in op de ondersteuningsbehoefte, de benodigde toegang/materialen/data en het financiële voorstel voor de pilot en bij succes voor de lange termijn.
• Beschrijving team: Geef een korte beschrijving van het bedrijf en team dat de pilot wil gaan realiseren.

De inzending moet voldoen aan de volgende vereisten:

• In het Nederlands of Engels (voorkeur voor Engels, zodat jouw pitch een groter bereik heeft binnen ons internationale netwerk).
• Maximaal 4 pagina's / 12 slides
• in de vorm van een presentatie, slide deck of tekstbestand
• Geupload als PDF-bestand (liggend of staand A4-formaat, maximaal 30MB)

Tijdlijn

• 1 februari om 12:00: lancering challenge
• 28 maart om 17:00: deadline insturen aanmelding
• Uiterlijk 18 april: bekendmaking selectie
• 8 mei: online gesprekken met selectie
• Uiterlijk 15 mei: bekendmaking winnaar
• 29 mei: indienen financieel voorstel
• 18 juni: online matchmaking met stakeholders 

Over ons

Het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit werkt aan duurzame voedselsystemen, waardevolle natuur en een vitaal platteland. Voor de huidige en toekomstige generaties, in Nederland, Europa en wereldwijd. 

Directie Europees en Internationaal Agro-economisch beleid draagt bij aan de totstandkoming en uitvoering van Nederlandse, Europese en internationale kaders voor een duurzame en concurrerende landbouw. Duurzaamheid betreft het verdienvermogen van ondernemers én de zorg voor de natuur en het klimaat. EIA levert hierin een bijdrage door de kracht van het Nederlandse agrocomplex te benutten.

De LNV-raad in het Verenigd Koninkrijk staat klaar voor bedrijven, ondernemers en kennisinstellingen uit de agrarische sector die zaken willen doen in het VK, in alle schakels van de keten: van uitgangsmateriaal tot eindproduct. Daarnaast vertaalt de LNV-raad het beleid van het ministerie van LNV en doelstellingen op het gebied van bijvoorbeeld voedselvoorziening en biodiversiteit naar de Britse situatie en behoeften.