Nederland heeft ongeveer 750.000 woningen met een houten paalfundering. Ruim de helft daarvan krijgt te maken met ten minste enige schade door schimmels, bacteriën of andere funderingsschade. De herstelkosten zijn op dit moment gemiddeld €80.000 per woning. De totale schade loopt op tot €20-€40 miljard euro t/m 2050. Een gigantische opgave waarvoor nog lang niet genoeg capaciteit en oplossingen zijn.
Een deel van de funderingsproblemen wordt veroorzaakt door schimmels en bacteriën die de houten funderingspalen aantasten (zowel boven als onder de waterlijn). Omdat het herstel van funderingen erg duur is zijn we op zoek naar oplossingen die (verdere) funderingsschade door schimmels en bacteriën kunnen voorkomen en/of tegengaan. Zodat herstel niet langer noodzakelijk is, of flink uitgesteld kan worden.
Hebben jullie een mogelijke oplossing voor het voorkomen van (verdere) schimmel en/of bacterie-schade in houten fundering? Dan werken we graag met jullie samen om die te testen in een proof of concept. We zien jullie pitch graag tegemoet!
Over ons
Deze challenge wordt uitgeschreven door een samenwerking van Amsterdamse woningcorporaties: Rochdale, Eigen Haard en Stadgenoot onder aanvoering van De Alliantie. Gezamenlijk verhuren zij 180.000 duizend woningen in Amsterdam en omstreken. De challenge wordt ondersteund door de Nationale Aanpak Funderingsproblematiek - uitgevoerd door RVO.
Waar zijn we naar op zoek?
We zijn op zoek naar oplossingen die de schade aan houten funderingen (heipalen) van reeds bestaande woningen als gevolg van schimmels (paalrot) en bacteriën (palenpest) kunnen voorkomen, stoppen of vertragen.
De manier waarop staat helemaal open! Zolang het (uiteindelijk) maar toegepast kan worden op bestaande funderingen. En bij voorkeur bij woningen in bewoonde staat.
Uiteraard is het van belang dat oplossingen uiteindelijk kosteneffectief zijn ten opzichte van het funderingsherstel wat we nu uitvoeren. De kosten per huis zijn nu ongeveer €80.000,- exclusief forse ‘overhead & proceskosten’. Naast uiteraard bijkomende punten als uithuisplaatsing, en overlast voor bewoners en buren.
Zie hiervoor ook de factsheet - huidige situatie aanpak fundatieherstel (pdf download).
Paalrot
Aantasting van houten funderingspalen door schimmels is relatief agressief, snel en komt alleen voor op de droge delen van houten fundering (boven het grondwaterpeil). Door dalende grondwaterstanden komt het steeds vaker voor dat funderingspalen droog komen te staan. Na 10 tot 15 jaar (cumulatieve!) droogstand heeft een funderingspaal zijn dragende functie verloren, doordat de bovenkant te ver is aangetast. Zodra de palen en opleggers weer onder water komen te staan (minimaal 20cm) stopt verdere aantasting, door het ontbreken van zuurstof.
Palenpest
Aantasting van houten funderingspalen door bacteriën kan ook onder water voorkomen en gaat veel langzamer - het kan wel 50 jaar duren voordat schade zichtbaar/urgent wordt. Het gaat bij palenpest om een ‘consortium’ van verschillende soorten bacteriën die allen van elkaar afhankelijk zijn. De een leeft van de afvalstoffen van de ander. Er zijn tot mogelijk 10 soorten betrokken. Voor verspreiding zijn ze afhankelijk van waterbeweging en/of celdeling. Een derde van alle houten funderingen krijgt uiteindelijk te maken met deze aantasting.
Grenenhout (en dan met name het spinthout) is in het bijzonder gevoelig voor aantasting door bacteriën, doordat het een (verticaal) open celstructuur heeft. Water kan dan via de boven- naar de onderkant stromen of vice versa en deze stroming is essentieel voor de activiteit van houtaantastende bacteriën. Bacteriën komen zo bij elkaar en eten zich samen zo als het ware een weg door de paal. Aangetoond (in laboratorium-condities) is dat het blokkeren in het bovenste deel van de paal effectief de waterstroming in de gehele paal blokkeert (Klaassen 2008). Grenenhout is tot 1970 veel toegepast als heipaal in houten funderingen.
Oplossingsrichtingen
De oplossing mag nog in onderzoeksfase zijn, maar uiteindelijke toepassing moet realistischer wijs uiteraard wel mogelijk zijn bij bestaande funderingen. Die staan onder het pand, grotendeels onder de grond in vochtige/natte omgeving met beperkte ruimte en beperkte toegang tot de palen (zie ook de factsheet funderingen). Wat het toepassen van bestaande methodieken lastig kan maken. Daarbij komt natuurlijk de voorwaarde van het voorkomen van bodemvervuiling en aantasting van andere bouwelementen (riolering, metselwerk, etc).
Waar zijn we niet naar op zoek?
Wat is er te winnen?
Uiteindelijk doel is om jouw oplossing in te gaan zetten in zoveel mogelijk woningen van de aangesloten corporaties (totaal 180.000), om de problemen met funderingen te vertragen of te voorkomen. Als jullie oplossing op dat niveau is gekomen, zijn er in Nederland nog 750.000 woningen met een houten paalfundering die jouw oplossingen mogelijk zouden willen afnemen.
Beoordelingscriteria
Jullie inzending (max 6 pagina’s / 18 slides)
De inzending mag in vrije vorm worden ingediend (presentatie/slide deck, briefvorm), maar moet als pdf-bestand (liggend of staand A4) worden geüpload (max. 30MB). Video’s, etc. kunnen daarin worden opgenomen als link. Pitches in English are allowed.
Timeline
Achtergrondinformatie
Literatuur
Bestaand onderzoek/pilot
In het laboratorium heeft Stichting Hout Research (in opdracht van KCAF) eerder met succes een mogelijke oplossing uitgetest in het laboratorium om aantasting te stoppen. In een pilotproject in Haarlem wordt met Pré Wonen, ondersteund door het ministerie van BZK nu onderzocht of deze oplossing ook in de praktijk het gewenste resultaat oplevert en de bacteriële aantasting in de grenen funderingspalen stopzet. We zijn uiteraard heel benieuwd wat daar uit gaat komen. Maar zien graag andere oplossingen/mogelijkheden tegemoet. Meer over het bestaande onderzoek kan je hier lezen: https://www.kcaf.nl/wat-doet-het-kcaf/onderzoek-conserveringsmethoden-grenenhouten-paalfunderingen/
Door onze ervaring met 700+ innovatie challenges weten wij wat werkt. Wij helpen je scherp te formuleren wat je zoekt, bereiken de juiste startups & scale-ups en bieden een gebruiksvriendelijk beoordelingsplatform afgestemd op jouw wensen.
Jij houdt de regie. Wij regelen de rest.
Domeinen
Domeinen overzicht
Innovatie in de arbeidsmarkt
Innovatie in bouw en techniek
Innovatie circulaire economie
Innovatie bij digitalisering
Innovatie in duurzaamheid
Innovatie in energie
Innovatie in food en agri
Innovatie voor inclusiviteit
Innovatie in de leefomgeving
Innovatie in onderwijs
Innovatie bij de overheid
Innovatie in sport en bewegen
Innovatie transport en logistiek
Innovatie voor veiligheid
Innovatie wonen en vastgoed
Innovatie in zorg en welzijn