Door de versnelling in de energietransitie neemt de productie van groen gas toe. Zoveel zelfs dat er in de zomermaanden meer gas geproduceerd dan gebruikt wordt. Hierdoor ontstaat een overaanbod van groen gas in lokale gasnetten. Een groen gas installatie draait met een continu biologisch proces, de huidige installaties produceren op dit moment het hele jaar door evenveel gas. Dit remt verdere opschaling af.
Hebben jullie een oplossing voor dit probleem? Bijvoorbeeld door het aanbod van groen gas beter aan te laten sluiten op de vraag, of de benutting in de zomermaanden te verhogen?
Alliander faciliteert de vooruitgang in de energietransitie, want de daken en velden vullen zich met zonnepanelen en op steeds meer plekken worden windparken en groengasinstallaties gebouwd. Voor een duurzame toekomst zijn er echter nog wel veel uitdagingen.
Op dit moment wordt er zo’n 200 miljoen m3 groen gas ingevoed in NL. Het klimaatakkoord heeft als doelstelling dat in 2030 2 miljard m3 groen gas geproduceerd wordt, dat is 10x zoveel. Hierbij zal het aandeel groen gas in percentage van het gehele gasverbruik stijgen van 0,5% nu naar 5% in 2030. Het probleem van overaanbod in de zomermaanden zal dus alleen maar groter gaan worden.
Over ons
Liander, onderdeel van Alliander, is verantwoordelijk voor het gas- en elektriciteitsnet voor een groot deel van Nederland. Met onze 7.000 vakmensen houden we zo’n 3 miljoen woningen en bedrijven verwarmd en verlicht. Alliander is een groep waarin verschillende bedrijven actief zijn. Netbeheerder Liander leidt de energiedistributie over al onze netten dagelijks in goede banen. Qirion legt zich toe op de ontwikkeling van duurzame technologieën en intelligente energie-infrastructuren. Meetbedrijf Kenter levert innovatieve oplossingen voor energiemeting en energiemanagement.
Waar zijn we naar op zoek?
In de koude maanden wordt aanzienlijk meer gas gebruikt dan in de zomermaanden. Dit heeft er mee te maken dat we gas voornamelijk inzetten om ruimtes te verwarmen, logischerwijs is hier in de zomermaanden minder behoefte aan. De productie van groen gas kan (nu) niet makkelijk worden op- of afgeschaald. Als we een constante stroom van groen gas in ons net willen voeden, kan dit nu dus maximaal gelijk zijn aan ons minimale verbruik, zie figuur 1.
Figuur 1: Profiel van het gasvruik per maand en het groen gas dat wordt ingevoed.
Het grijs gearceerde deel tussen de twee lijnen kan nu niet als groen gas ingevoed worden. We zijn op zoek naar oplossingen waarmee we dit wél kunnen opnemen.
Onze hoofdvraag is daarmee:
Welke oplossingen zijn er om het ‘seizoensprobleem’ m.b.t. groen gas op te lossen?
Wij zien de volgende mogelijke oplossingsrichtingen:
- Het aanbodmoment van groen gas laten aansluiten bij de vraag, bijvoorbeeld door tóch de productie op en af te schalen, of door het gas te bufferen/op te slaan in de zomer.
- De vraag naar / benutting van (groen) gas verhogen in de zomermaanden (dichtbij de productielokaties van groen gas).
- De afzetmarkt van het groene gas vergroten door het vanuit het lokale net naar regionale en landelijke netten te transporteren (huidige toegepaste oplossing netbeheerders, zie achtergrondinformatie), óf op een andere manier te transporteren.
Oplossingen mogen dus gezocht worden in het gasnet zelf maar ook bij groen gas invoeders of bij afnemers.
Verdere toelichting van mogelijke oplossingsrichtingen vind je onder de achtergrondinformatie hieronder. Ook een toelichting van de opbouw van ons gasnetwerk vind je daar.
Indien de oplossing bestaat uit variabele productie is het doel is om een positieve business case te genereren met 5000 uur invoeding per jaar. Op dit moment wordt 8000 uur invoeding per jaar gehanteerd als norm voor de business case op basis van de SDE subsidie. (Zie bijlage)
Waar zijn we niet naar op zoek?
- Oplossingen die niet voldoen aan de gaswet.
- Oplossingen die de veiligheid in het geding brengen of ten koste gaan van de kwaliteit van het gasnet
- Afblazen/affakkelen zijn geen gewenste oplossingen bij een overmaat van groen gas
- Bestaande oplossingen:
- Netkoppelingen tussen verschillende gebieden waardoor meer afnemers bereikt kunnen worden.
- Boosteren / compressor (lage druk à hoge druk)*
- *Zie bijlage voor andere richtlijnen rondom groen gas invoeden en een artikel over pilotresultaten van een booster.
Wat is er te winnen?
- Voor deze ontwikkeling tot een prototype/pilot stellen we een innovatiebudget beschikbaar van €10.000-€100.000,-
De range voor het innovatiebudget is groot omdat we niet kunnen voorzien wat voor een oplossingen er ingediend gaan worden, het budget is afhankelijk van het type oplossing. - Kans op een vervolgopdracht, opschaling, of duurzame samenwerking bij een succesvolle pilot.
- Wanneer de oplossing een aanzienlijke investering in ons gasnet omvat zal er een Europese aanbesteding volgen.
- Kans op een testomgeving.
- Interessant netwerk van samenwerkingspartners.
- Daarnaast mag je rekenen op ondersteuning en samenwerking van creatieve en inspirerende specialisten die jullie kunnen uitdagen om jullie product nog beter te maken.
Beoordelingscriteria
- Impact
- Haalbaarheid (technisch & businesscase)
- Vernieuwend
- Schaalbaarheid
Voorwaarden deelname
- Ingeschreven bij de KvK.
- In staat om binnen 3-6 maanden een pilotproject te starten en een demo te geven van een werkend prototype/product/dienst.
Jullie inzending (max 6 pagina's / 18 slides)
- Business model incl. waarde propositie:
- Wat is de propositie van het product? En wat is je business case?
- Beschrijving van het concept
- Hoe lost het product het probleem op?
- Werking van het product
- In welke fase van ontwikkeling bevindt het product zich?
- Beschrijving van de pilot:
- Wat wil je testen?
- Tijdlijn?
- Wat nodig van Alliander toegang/materialen/data
- Welke kosten moeten er gemaakt worden -> Begroting & dekking
- Groeipotentie
- Pilot is een succes en dan?
- Schets het groeipad
- Wat is daarvoor nodig?
- Wat zijn de risico’s?
- Samenstelling team (evt. LinkedIn profielen)
- Waarom zijn jullie hét team dat dit product succesvol maakt?
De pitch mag in vrije vorm worden ingediend (presentatie/slide deck, briefvorm), maar moet als pdf-bestand (liggend of staand A4) worden geüpload (max. 30MB). Video’s, voorbeeldwebsites, etc. kunnen daarin worden opgenomen als link. Pitches in English are allowed.
Timeline Challenge
- Week 26: Lancering challenge
- Maandag 29 augustus 10.30-12.00: (niet verplichte) informatiebijeenkomst - lees de vragen en antwoorden hier terug
- 19 september 17.00: Deadline challenge
- Uiterlijk eind september: Bekendmaking selectie
- Oktober: Live pitches / gesprekken met de geselecteerde pitchers
- Q4 2022: Starten met implementeren pilot
Achtergrondinformatie
Wat is groen gas eigenlijk?
Groen gas wordt nu vooral geproduceerd uit GFT-afval, rioolwater, mest en andere biomassastromen. Een nieuwe ontwikkeling is kleinschalige productie van groen gas uit mest bij de boer op het erf, zoals te zien is in Figuur 2. Groen gas is dus de duurzame variant van aardgas en wordt gemaakt door biogas op te waarderen tot het dezelfde kwaliteit heeft als aardgas. Groen gas wordt schoon geproduceerd en is hernieuwbaar.
Figuur 2: Schematische weergave van groen gas productie, opwaardering en invoering in het gasnet Schematische weergave van huidige opbouw nederlands gasnetwerk
Ons gasnetwerk
De gasnetten van Liander zijn opgebouwd vanuit het gasontvangstation (overdrachtspunt landelijke netbeheerder naar de regionale netbeheerder). Het gas stroomt door het hogedruk transportnet (1 – 8 bar) naar district- of afleverstations. Op het transportnet zijn met name grootzakelijke klanten aangesloten. De districtstations reduceren het gas naar een lagere druk en verspreiden het gas in het lagedruk distributienet. Op dit netwerk zijn met name huishoudens en kleinzakelijke klanten aangesloten, zie figuur 3 voor een schematische weergave.*
Figuur 3: Schematische weergave van huidige opbouw Nederlandse gasnetwerk
HTL: Hoofdtransportleidingnet
RTL: Regionaal transportsysteem
RNB: Regionale netbeheerder
*In de bijlage is een uitgebreide afbeelding van ons gasnet te vinden.
Huidige gedachten voor oplossingen netbeheerders
De netbeheerders hebben in Netbeheer Nederland (NBNL) verband afgesproken om voor minimaal 8000 uur per jaar het ingevoede groen gas op te nemen in onze gasnetwerken. Dat doen we op dit moment door:
- Netwerken te koppelen
- Booster stations te plaatsen
Bij een booster wordt gas uit een netdeel gecomprimeerd en wordt naar een netdeel met hogere druk gepompt. In het ontvangende netdeel kan het gas verder getransporteerd worden en meer afnemers bereiken. Hiermee wordt in het gasnetwerk in feite tweerichtingsverkeer gerealiseerd. Zie figuur 4.
Figuur 4: Schematische weergave van toekomstbeeld nederlands gasnetwerk
De uitdagingen zijn o.a. de doorlooptijden voor het aanpassen van het gasnetwerk, compressieverliezen en aanvullende kosten netbeheer.
Zijn er geen oplossingen om dit lager in het systeem al op te lossen?
Voorbeelden van andere oplossingsrichtingen zijn onder andere:
- Buffermogelijkheden
Als netbeheerder mogen wij ons alleen bezig houden met het aanleggen van netten en transporteren van energie. Het is voor ons als netbeheerder, wettelijk niet mogelijk om energie te bufferen d.m.v. grootschalige opslag. Gasopslag kan door de groen gas producent, de aardgas producent en commerciële partijen maar niet door de landelijke of regionale netbeheerders. . - Flexibiliteit in productiecapaciteit – variabele productie
De productie van groen gas is vooralsnog een constant proces. Hierdoor kunnen producenten (nog) niet inspelen op het gebruiksprofiel. Als netbeheerder hebben wij hier geen invloed op terwijl er zowel voor de producenten als de netbeheerder mogelijkheden liggen om de invoeding van groen gas te vergroten. - Business case voor meerdere partijen
Een oplossing waarbij zowel de gas invoeder en wij als netbeheerder als de partij die de oplossing aanbied profijt van hebben. Dit kan zijn door bijvoorbeeld het vergroten van de invoeding door de producent en/of het voorkomen van netinvesteringen door de netbeheerder. - Vergroten van het afzetgebied
Door technologische oplossingen het afzetgebied van groen gas te vergroten door het beïnvloeden van de afname van gas.