Zorg- en welzijnsmedewerkers krijgen in Nederland dagelijks te maken met fysiek en verbaal grensoverschrijdend gedrag. Dit varieert van schelden tot intimidatie, nare opmerkingen en zelfs fysiek geweld. Niet alleen door cliënten, maar ook door familieleden en omstanders. Denk aan verpleegkundigen in de wijk, huishoudelijke ondersteuners bij mensen thuis, begeleiders binnen GGZ-instellingen en medewerkers in verpleeghuizen. De zorgomgeving wordt steeds complexer door een mix van diverse culturen, ziektebeelden, stressfactoren en generaties. Hierdoor vervagen normen en zijn traditionele maatregelen en trainingen simpelweg niet meer toereikend.
Heb jij dé oplossing die bijdraagt aan een veiligere werkplek voor alle zorgmedewerkers? Dan ontvangen we graag jouw inzending!
De uitdaging
Agressie en grensoverschrijdend gedrag in de zorg ontstaan zelden door één oorzaak. Stress, wachtlijsten, machteloosheid, onduidelijke communicatie, psychische kwetsbaarheid, culturele verschillen of gevoelens van frustratie spelen allemaal een rol. Dit geldt voor zowel cliënten als bij hun familie, bezoekers en de mensen in hun omgeving. De gevolgen blijven niet beperkt tot het incident zelf: medewerkers kunnen langdurige mentale of fysieke klachten ontwikkelen. Normen vervagen en collega’s raken soms ongewenst gewend aan bepaald gedrag. Dat het soms ‘erbij hoort’ mag nooit betekenen dat onveiligheid geaccepteerd wordt. In de praktijk verschillen de ervaringen: de ene medewerker voelt zich misschien beter opgewassen tegen vervelende situaties, terwijl het voor een ander reden is om het vak (tijdelijk) te verlaten.
Training en gedragscodes zijn uiteraard belangrijk, maar bieden niet in alle gevallen voldoende bescherming. Zeker niet bij professionals die minder ervaring hebben, geen dagelijkse teambegeleiding krijgen, of weinig tijd hebben om uitgebreid te reflecteren. Oplossingen moeten daarom inspelen op de vele gezichten die dit probleem kent en rekening houden met het feit dat niet iedere medewerker dezelfde achtergrond of training heeft.
Het probleem is veelzijdig: het beïnvloedt niet alleen de fysieke en mentale gezondheid van zorgverleners, maar leidt ook tot personeelsuitval in een sector waar we elke zorgprofessional hard nodig hebben. Bovendien heeft het impact op de kwaliteit van zorg die patiënten ontvangen.
Zie de achtergrondinformatie voor voorbeeldcases van grensoverschrijdend gedrag.
Waar zijn we naar op zoek?
We zoeken slimme, toegankelijke oplossingen die zorgmedewerkers en ondersteuners in staat stelt om grensoverschrijdend gedrag tijdig en betrouwbaar te herkennen én hen helpt op het juiste moment effectief te handelen.
Need-to-haves:
- Het vroegtijdig leren herkennen van grensoverschrijdend gedrag, ook subtiele signalen, bij zowel cliënten als familie of anderen in de omgeving
- Praktische ondersteuning bij direct handelen: denk aan makkelijke manieren om hulp te vragen, incidenten te melden of de-escalatie toe te passen
- Toegankelijk en bruikbaar voor alle medewerkers, inclusief huishoudelijke ondersteuners zonder specialistische training
- Integratie of aansluiting op bestaande meldsystemen, werkprocessen of communicatietools
- Laagdrempelig en niet belastend: minimale administratieve lasten en gebruiksvriendelijk, ook voor mensen met weinig digitale vaardigheden
- Respect voor privacy en het voorkomen van stigmatisering
Nice-to-haves:
- Mogelijkheid voor feedback, nazorg of nagesprek na een incident
- Inzicht in bredere patronen van grensoverschrijdend gedrag binnen teams of de organisatie (bijvoorbeeld via rapportages of dashboards)
- Suggesties voor preventie of verdieping, bijvoorbeeld door koppeling aan bestaand trainingsaanbod of ondersteunende initiatieven
- Functioneert ook als hulpmiddel voor bewustwording en teamreflectie op veilige werkcultuur
De ideale oplossing voelt vertrouwd, is direct toepasbaar op de werkvloer en maakt het verschil – juist voor medewerkers die weinig voorbereiding of specialistische kennis hebben, of vaak alleen op pad zijn.
Waar zijn we niet naar op zoek?
- Puur reactieve beveiligingsmaatregelen (meer camera's, alarmknoppen)
- Oplossingen die de werkdruk van zorgverleners verder verhogen
- Algemene communicatiecampagnes zonder concrete tools
- Oplossingen die privacy schenden of stigmatiseren
- Standaard trainingen en voorbereiding
Beoordelingscriteria
- Impact op veiligheid: Hoe effectief is je oplossing in het verminderen van agressieve incidenten?
- Praktische toepasbaarheid: Kan je oplossing eenvoudig worden geïntegreerd in de dagelijkse zorgpraktijk?
- Schaalbaarheid: Kan je oplossing breed worden uitgerold naar verschillende zorgsettings?
- Innovatiegraad: Hoe vernieuwend is je benadering ten opzichte van bestaande oplossingen?
Wat is er te winnen?
Wordt jouw oplossing geselecteerd, dan bieden we je een unieke kans om jouw oplossing met het netwerk van het Digital Health Challenge Lab in de praktijk te testen, door te ontwikkelen en misschien wel op te schalen!
- Pilot project. Je krijgt de mogelijkheid om jouw oplossing te testen als pilot bij één of meerdere partners van deze challenge. We streven daarbij naar een real-life testomgeving met echte gebruikers, zodat je kunt aantonen dat jouw oplossing écht werkt.
- Ondersteuning. DHCL ondersteunt bij het opzetten, uitrollen én monitoren van de pilot. Wij denken actief mee en zetten ons netwerk in om van jouw pilot een succes te maken.
- Opschaling. Indien de pilot een succes is, zal DHCL ook actief helpen om het succes te delen om de kans op opschaling te vergroten:
- Presentatie/demo van de oplossing aan alle 20+ aangesloten partners
- Actieve promotie van de succesvolle pilot via het DHCL platform, kanalen en bredere netwerk, in de regio en de daarbuiten.
- Daarnaast denken we mee welke funding kansen er in of daarbuiten beschikbaar zijn die kunnen helpen om jouw innovatie door te ontwikkelen en op te schalen (denk aan vouchers, subsidies, lening en/of investeringen).
Voorwaarden deelname
- Ingeschreven bij de KVK.
- De oplossing voldoet aan alle geldende wet- en regelgeving.
- Kunnen demonstreren van een werkend prototype/product/dienst.
- In staat om binnen 3 maanden een pilotproject te starten.
Jullie inzending
De inzending moet de volgende onderdelen bevatten:
- Beschrijving van de oplossing:
Geef een zo concreet mogelijke beschrijving van jullie oplossing. Wat is vernieuwend aan jouw aanpak? Welke technologie of methodiek gebruik je, en hoe onderscheidt jouw oplossing zich? - Beschrijving van de pilot:
Geef een korte beschrijving van wat er nodig is om een prototype te maken en/of een pilot op te zetten en wat jullie daarbij van ons nodig hebben. Ga daarbij in op de ondersteuningsbehoefte, de benodigde toegang/materialen/data en het financiële voorstel voor de pilot en bij succes voor de lange termijn. - Beschrijving team:
Geef een korte beschrijving van het bedrijf en team dat de pilot wil gaan realiseren. - Verwachte impact:
Welke positieve effecten verwacht je op gebruikers en/of de maatschappij?
De inzending moet voldoen aan de volgende vereisten:
- In het Nederlands of Engels
- Maximaal 6 pagina's / 18 slides
- In de vorm van een presentatie, slide deck of tekstbestand
- Geupload als PDF-bestand (liggend of staand A4-formaat, maximaal 30MB)
- (optioneel) Video's, voorbeeldwebsites, etc. mogen als link worden toegevoegd
Tijdlijn
- 20 november 2025: challenge live
- 15 januari 2026 17:00 uur: deadline challenge inzendingen
- 13 februari 2026: uiterste bekendmaking selectie uitgenodigd voor matchmaking event
- 5 maart 2026: DHCL Matchmaking event
- Q3 2026: start pilots
Over ons
Het A-team is een multidisciplinair samenwerkingsinitiatief van vijf organisaties in Arnhem: DrieGasthuizenGroep, RIBW Arnhem & Veluwe Vallei, Vivare, Volkshuisvesting en Rijnstad. Ontstaan uit de behoefte om complexe wijkcasussen die tussen wal en schip vallen structureel op te lossen, bundelen we onze krachten voor integrale wijkgerichte oplossingen. Door zonder beperkende kaders samen te experimenteren en te leren van elke aanpak, dragen we bij aan de veiligheid, leefbaarheid en draagkracht van wijken zoals Presikhaaf. Met onze gebundelde expertise bieden we een unieke testomgeving voor sociale innovaties met opschaalpotentie naar andere wijken.
Achtergrondinformatie - voorbeelden van grensoverschrijdend gedrag
Grensoverschrijdend gedrag binnen de maatschappelijke GGZ
Een begeleider bezoekt wekelijks een cliënt met een bipolaire stoornis. Tijdens de bezoeken maakt de cliënt steeds explicietere seksueel getinte opmerkingen, van complimenten over haar uiterlijk tot het beschrijven van fantasieën. De begeleider voelt zich hier ongemakkelijk bij en twijfelt of dit gedrag voortkomt uit de psychische problematiek van de cliënt of dat het bewuste intimidatie is. Ze werkt alleen en vindt het moeilijk om in het moment zelf de juiste inschatting te maken, terwijl collega's het gedrag soms wegwuiven als "iets dat erbij hoort".
Grensoverschrijdend gedrag bij huishoudelijke ondersteuners
Een huishoudelijke ondersteuner komt voor het eerst bij een oudere cliënt. De cliënt maakt opmerkingen over haar lichaam en wordt directer als ze probeert door te werken. Hij eist dat ze dichterbij komt staan en wordt geïrriteerd als ze dit niet doet, met de opmerking: "Ik betaal voor jullie diensten, dus je doet wat ik zeg." De medewerker, die geen specifieke training heeft gehad, weet niet of dit gedrag normaal is voor deze generatie, voortkomt uit eenzaamheid, of daadwerkelijk grensoverschrijdend is. Ze werkt alleen en is bang om een melding te maken, uit angst dat ze overdrijft of problemen krijgt als de cliënt klaagt.
Grensoverschrijdend gedrag op de spoedeisende hulp
Een verpleegkundige op de Spoedeisende Hulp (SEH) krijgt te maken met een patiënt die lang moet wachten en mogelijk onder invloed is. De man wordt steeds ongeduldiger en verbaal agressiever. Hij eist luidkeels onmiddellijke behandeling en begint te schreeuwen tegen het personeel. Wanneer de verpleegkundige hem rustig probeert uit te leggen waarom hij moet wachten, richt zijn agressie zich volledig op haar. Hij komt dreigend dicht bij de balie staan, beschuldigt haar van onkunde en slaat met zijn vuist op de toonbank. De situatie escaleert in een directe, persoonlijke bedreiging: "Jij denkt dat je hier de baas bent? Ik onthoud jouw gezicht wel. Als ik je buiten tegenkom, is het een ander verhaal." Dit vindt plaats in een openbare wachtruimte, wat andere patiënten angstig maakt. De verpleegkundige staat voor het dilemma om zowel de zorgplicht voor de patiënt na te komen als haar eigen veiligheid en die van anderen te waarborgen.