Gezocht: ondernemers met concepten voor lage- of middentemperatuur warmtenetten voor bestaande bouw

Challenge info

Dagen Uur Minuten

Deadline: 21 oktober 2020 voor 17:00
Reward: €45.000 budget voor planontwikkeling

Upload your pitch!

Share challenge

€45.000 budget voor planontwikkeling

Nog 22 dagen

De Gemeente Utrecht werkt toe naar een duurzame warmtevoorziening voor alle gebouwen in de stad. In Utrecht staan momenteel 117.000 huizen, winkels en kantoren met een gasaansluiting. Wij willen 40.000 daarvan voor 2030 van het gas afkoppelen en aansluiten op duurzame warmtebronnen.

Daarvoor is nog veel werk nodig. Gelukkig is er in Utrecht een groot potentieel aan duurzame, lokale bronnen die midden en lage temperatuur warmte afgeven. Denk aan ondiepe geothermie, energie uit oppervlaktewater (TEO), industriële restwarmte en warmte uit datacentra. Zie onder voor data en onderzoek.

De kosten van het aansluiten van bestaande woningbouw op zulke warmtebronnen zijn (nu) nog hoog. Toch denken wij dat deze systemen een belangrijk aandeel kunnen krijgen in de energietransitie. Daarom zoeken wij innovatieve ondernemers die lokale warmteconcepten voor de bestaande bouw verder kunnen ontwikkelen richting een marktrijpe propositie. 

De uitdaging van het ontsluiten en benutten van duurzame, lokale warmtebronnen is niet alleen technisch. Ook het enthousiasme en draagvlak van bewoners is van groot belang. Gelukkig geven bewonersinitiatieven aan interesse te hebben in het zoeken naar, en wellicht initiëren van, een eigen warmteoplossing voor hun buurt. 

Met deze challenge brengen wij de ondernemers en buurtinitiatieven samen om te werken aan het ontwikkelen van een (midden of lage temperatuur) warmteconcept voor een buurt op basis van lokale warmtebronnen. 

Dat gaan we doen in Expeditie Warmte: een traject waarin we de potentie verkennen van lokale warmtebronnen in de gemeente Utrecht door bewonersinitiatieven en marktpartijen te faciliteren om in samenwerking tot een zo haalbaar mogelijke businesscase te komen. Om dit te bereiken gaan partijen (gemeente, bewonersinitiatieven, kennisinstellingen en marktpartijen) uitdagingen adresseren op het vlak van techniek, financiën, juridische kaders, governance, draagvlak en rollen. 

De Gemeente Utrecht hoopt dat er uit Expeditie Warmte concepten komen voor buurtwarmtenetten waar bewoners en ondernemers mee verder kunnen en die gaan leiden tot inspirerende pilotprojecten in Utrecht.

Zijn jullie de (groep van) ondernemers die deze uitdaging aan willen gaan en daarvoor de juiste combi van technnische en sociale innovaties en know-how hebben? Dan ontvangen we graag jullie pitch!


Over ons
De gemeente Utrecht is de vierde stad van Nederland met 350.000 inwoners en groeit snel door naar 400.000+ in 2025. In Utrecht stappen we over op duurzame energie. Een stad met zoveel inwoners, bezoekers en bedrijven heeft een grote vraag naar energie. De Gemeente Utrecht is daarom vandaag al druk bezig met de energie van morgen. Zo dragen we bij aan een prettige en gezonde stad.

Utrecht wil slim energie besparen en meer duurzame energie opwekken. Voor woningen en gebouwen komt er een duurzame warmtevoorziening, waardoor geen aardgas meer nodig is. We willen dat de overstap naar een duurzaam huis of bedrijf voor iedereen mogelijk is.


Waar zijn we naar op zoek?
We zijn op zoek naar ondernemers die in een traject samen met een bewonersinitiatief een plan willen uitwerken voor een warmteconcept op buurtniveau. Het plan moet uitgaan van lokale warmtebronnen op lage en midden temperatuur. 

In het traject van Expeditie Warmte zal de ondernemer de trekker zijn van het technische, financiële en exploitatiedeel van het concept. Het bewonersinitiatief is de trekker van het draagvlak en governancedeel. Gezamenlijk moet er een concept worden uitgewerkt voor een gedragen buurtwarmteplan. We zoeken dus expliciet partijen die graag met bewoners samenwerken.

Het uitgewerkte concept/plan is het eindpunt van Expeditie Warmte. We hopen er natuurlijk wel op dat de plannen in werkelijkheid worden gebracht! We snappen dat dat soms nog best een forse opgave is. Wij bekijken in die fase hoe wij daarin als gemeente mogelijk verder kunnen ondersteunen.

Wij staan open voor startende tot aan gevestigde ondernemers en ook samenwerkingen en consortia zijn van harte uitgenodigd om mee te doen!

Een deskundige jury beoordeelt het uiteindelijke concept o.a. op de technische haalbaarheid, de businesscase, draagvlak en een werkbaar governancemodel.

De gemeente voorziet in de werving van marktpartijen en bewonersinitiatieven. Ondernemer en bewonersinitiatief kunnen na deze werving hun voorkeur opgeven om tot een goede energieke match te komen. De gemeente voorziet verder ook in een dataset van de buurten en in werkateliers voor de bewonersinitiatieven op het gebied van governance en draagvlak.

Waar zijn we niet naar op zoek?
We zijn niet op zoek naar oplossingen die gebruik maken van warmtebronnen op hoge temperatuur (> 65 graden).

 

Heb je nog inhoudelijke vragen? Stel ze via de discussion pagina.
 
Op donderdag 8 oktober hebben we om 16:00 uur een online informatiebijeenkomst. Meld je daarvoor meteen aan!


 




Wat is er te winnen?

  • De top drie marktpartijen ontvangen een prijzenbudget om hun concept samen met het bewonersinitiatief verder te ontwikkelen.
    • Een eerste prijs van €20.000
    • Een tweede prijs van €15.000
    • Een derde prijs €10.000
    • Het bewonersintiatief waarmee is samengewerkt wint tevens een budget om het deelplan draagvlak en governance uit te werken.
  • Het team ontvangt een werkbudget tijdens het laatste deel van de Expeditie Warmte na de tussentijdse presentatie aan de expertjury in december als tegemoetkoming in de kosten.
  • Ondersteuning en samenwerking met vakspecialisten van de gemeente Utrecht.
  • Publiciteit d.m.v. filmpjes, vlogs, digitaal magazine en een landingspagina op het energieloket Jouw Huis Slimmer.
  • Interessant netwerk van initiatieven en andere partijen. 

Voorwaarden deelname
  • Ingeschreven bij de KvK.
  • In staat om medio oktober te starten.
  • Het concept/plan dat in de eindfase (4e fase) aan de jury wordt gepresenteerd dient aannemelijk praktisch realiseerbaar te zijn voor 2030.
  • De winnende concepten moeten kunnen voldoen aan alle geldende wet- en regelgeving.

Jullie pitch (max. 6 pagina's/18 slides)
  • Beschrijving van de aanpak: geef een korte beschrijving van jullie aanpak en concept om tot het meest aantrekkelijke warmtescenario voor een buurt te komen, met een zo gunstig mogelijke businescase voor een buurtwarmtenet. 
  • Ga ook in op hoe je met bewoners wilt gaan samenwerken en hoe je de opties en keuzes voor hun inzichtelijk maakt.
  • Geef daarnaast aan wat jullie van ons nodig hebben. Bijvoorbeeld de benodigde data of andere ondersteuning om tot een gedegen plan te komen. 
  • Beschrijving team & ervaring: geef een beschrijving van het bedrijf/team dat aan de Expeditie gaat deelnemen. En welke kennis en ervaring je meeneemt.

De pitch mag in vrije vorm worden ingediend (presentatie/slide deck, briefvorm), maar moet als pdf-bestand (liggend of staand A4) worden geüpload (max. 30MB). Video’s, voorbeeldwebsites, etc. kunnen daarin worden opgenomen als link. 



Timeline Expeditie Warmte lagetemperatuur concepten bestaande bouw 

Fase 1: Werving & selectie (september – oktober 2020)

In deze fase kunnen geïnteresseerde ondernemers en bewonersinitiatieven zich melden bij de gemeente. Belangrijke data:
  • Maandag 14 september: challenge live
  • Donderdag 8 oktober, 16.00: online informatiebijeenkomst – meld je hier aan
  • Woensdag 21 oktober 17.00: deadline voor aanmeldingen
  • Vrijdag 23 oktober, 16.00: bekendmaking selectie van inzendingen die worden uitgenodigd voor deelname aan de tweede fase van de Expeditie Warmte (via email).

Fase 2: Kennismaking & koppeling (eind oktober)

Geselecteerde ondernemers en veelbelovende bewonersinitiatieven krijgen vervolgens de kans om zich aan elkaar voor te stellen en tot een match te komen. Dit gebeurt op:
  • Dinsdag 27 oktober, 19.30 uur: live bijeenkomst in Stadskantoor Utrecht met wethouder van Hooijdonk voor een feestelijke aftrap met live pitches van ondernemers en bewonersinitiatieven gevolgd door matchmakinggesprekken en het uiteindelijk opgeven van samenwerkingsvoorkeuren.
Ondernemers en bewonersinitiatieven geven beiden meerdere voorkeuren op. De gemeente maakt op basis hiervan koppels. Het kan zo zijn dat er geen match is met een bewonersinitiatief. In dat geval valt de marktpartij af.


Fase 3: Uitwerking eerste concept (november – december 2020)
Nadat er een match is, vormen marktpartij en bewonersinitiatief een team dat aan de slag gaat met een eerste conceptplan voor de buurt. In deze periode zijn verschillende werkateliers over o.a. draagvlak en governance en ook een tekentafelsessie om tot een integraal plan te komen. Belangrijke data: 
  • 4, 12 en 18 november en 1 december: werkateliers (optioneel voor marktpartijen)
  • 26 november, 17.00 uur: tekentafelsessie per team waarin de deelconceptplannen geintegreerd worden.
  • 14 december, 17.00 uur: presentatie tussenstand (inclusief planning uitwerking conceptplan januari / februari 2021) aan expertjury. Live bijeenkomst in Utrecht. 

De jury selecteert de drie beste conceptplannen. Deze doen mee aan de finale. Er is voor deze teams een werkbudget van 2000 euro per team om de plannen verder uit te werken. Met de teams die afvallen kijken we of en waar mogelijkheden liggen om de conceptplannen verder uit te werken.

Fase 4: Uitwerking finale plan (december 2020 – februari 2021)
De drie finalisten presenteren hun plan op de slotbijeenkomst, waarna de jury beslist wie de winnaar is en wie de tweede en derde prijs krijgt. Datum slotbijeenkomst: 
  • 25 februari 2021: feestelijke prijsuitreiking. 17.00 uur live bijeenkomst.



Achtergrondinformatie
 

  • Expeditie Warmte gaat over het ontwikkelen van een mogelijk concept voor een buurtwarmtenet op basis van lokale warmtebronnen. 
  • Na de werving van bewonersinitiatieven en ondernemers is er tijdens een markt met pitches de mogelijkheid om kennis te maken. Daarna wordt de match wordt gemaakt voor de teams die bestaan uit een bewonersinitiatief en een ondernemer/consortium. 
  • Het bewonersinitiatief gaat in werkateliers aan de slag met de deelgebieden draagvlak, collectief vorming en governance. De ondernemer is de trekker van de deelgebieden techniek, businesscase en exploitatie. We schakelen hiervoor expertise in om de bewoners te begeleiden, Kennis vanuit de deelnemende ondernemers is hierbij ook van harte welkom.
  • Er is afstemming, uitwisselen van aanwezige kennis bij beide partijen en samenwerking waar nodig. Eind december presenteren de verschillende teams de eerste uitwerking van het plan aan de deskundige jury. In januari en februari is er tijd om het concept verder uit te werken. 25 februari is de eindpresentatie aan de jury en bekenmaking van de winnaars. Zij winnen een prijs en budget om het conceptplan verder uit te werken.  


De Gemeente Utrecht heeft een onderzoek laten uitvoeren naar de potentie van hernieuwbare warmtebronnen in Utrecht. 

Link naar onderzoek (pdf download)

Uit dit onderzoek komt dat er in Utrecht een groot technisch potentieel is aan duurzame, lokale bronnen die lage temperatuur warmte afgeven. Denk aan ondiepe geothermie, energie uit oppervlaktewater (TEO), industriële restwarmte en warmte uit datacentra (zie figuur). 




Tegelijkertijd zijn er bewonersinitiatieven die aan de slag willen met duurzame energie. Zij zijn in hun buurt op zoek naar alternatieven voor aardgas. Lokale bronnen zijn daarvoor uitermate geschikt.

De Gemeente Utrecht wil deze potentie verder verkennen door samen met bewoners en marktpartijen een buurtwarmteplan te ontwikkelen. De Gemeente Utrecht gebruikt dit traject om te leren hoe zij bewonersinitiatieven kan ondersteunen. En wat het vraagt van gemeente, bewonersinitiatief en marktpartij om de stap richting uitvoering te maken. 

anoniem 16-09-2020reageer
De link naar het onderzoek lijkt niet te werken. Kan de link hersteld worden, dan wel het onderzoek op andere wijze beschikbaar gesteld worden?

Gemeente Utrecht 16-09-2020reageer
De link doet het weer. Dank voor het melden!

Jakob Haverkamp 16-09-2020reageer
Goedemorgen, In de pitch inzake onderzoek naar concepten voor lage en middentemperatuur warmtenetten, wordt expliciet als voorwaarde gesteld dat de aan te bieden oplossing geen oplossing mag zijn waarbij warmte wordt gemaakt of aangeboden op een temperatuur hoger dan 65 graden. Ik ben benieuwd waarom deze voorwaarde wordt gesteld. Uiteraard ben ik bekend met het feit dat MT warmtenetten efficiënter zijn dan HT warmtenetten, maar zelf zou ik liever beginnen met de vraag en noodzaak vanuit de bewoners door eerst de technische en energetische voorwaarden te vinden waarbij de benodigde aflevertemperatuur wordt bepaald. Als mede-ontwikkelaar (samen met een WoCo) van het zgn. buurtwarmteconcept hebben er juist voor gekozen om ook tot 80 graden warmte te kunnen leveren als dat nodig is vanuit een centraal opgestelde buurtwarmtepomp. Deze 80 graden is juist gekozen om ook wijken en buurten met nu nog een hoge temperatuurwarmtevraag te kunnen bedienen zonder dat deze woningen volledig moeten worden aangepast, Dit ook rekening houden met ideeën over sloop/nieuwbouw en of andere toekomstige plannen van de woningeigenaar. Met andere woorden, de wens voor de max 65 graden zou ik liever als doel zien dan als voorwaarde, maar niet op voorhand als eis willen stellen. Graag daarover inhoudelijk een toelichting. p.s. Het buurtwarmtepomp concept is bron-onafhankelijk inzetbaar en dus ook geschikt voor diverse lage temperatuur bronnen zoals bijvoorbeeld aquathermie.

Gemeente Utrecht 17-09-2020reageer
Beste Jakob, bedankt voor jouw vraag. Inderdaad gaat het ons vooral om de temperatuur van de bron en minder om de afgiftetemperatuur aan de bewoner. We willen vooral dat lage temperatuur bronnen benut worden. En we willen dat er ruimte is voor verschillende oplossingen. We zullen de afgiftetemperatuur naar de huizen daarom niet beperken. We zullen de uitvraag hierop aanpassen. Echter: buurtoplossingen die niet uitgaan van LT afgifte krijgen een lagere waardering in de beoordeling (mits er een aannemelijk perspectief is voor het terugdringen van de energievraag van de afnemers). Onze overwegingen zijn daarbij als volgt: - Uit de potentiestudies van Utrecht blijkt een groot potentieel voor lage temperatuur bronnen. Met deze uitvraag zijn we op zoek naar nieuwe ideeën om deze bronnen rendabel in te zetten voor de bestaande bouw. - Wij zien als gewenste eindsituatie (in 2050) dat de warmtevraag van alle bewoners zoveel mogelijk is teruggebracht. Extra opwaarderen van de warmte (met elektriciteit) vraagt ook een extra energievraag die wij in de regio moeten opwekken. Deze willen we liever vermijden. Lagere warmtevraag betekent ook lagere kosten en een naar verwachting comfortabelere woning. - We zien ook de onderzoeken naar hoge kosten van isolatie van woningen om deze voor LT afgifte geschikt te maken. Andere onderzoeken spreken dit tegen. Wij hebben in de Expeditie Warmte de voorkeur voor oplossingen die laten zien dat het wel mogelijk is in de bestaande bouw.

Ipe van der Deen 23-09-2020reageer
Bedoelen jullie met buurtinitiatieven ook energie coöperaties die er ongetwijfeld ook in Utrecht zijn?

Gemeente Utrecht 28-09-2020reageer
Beste Ipe, dat kan zeker! Wel moet het voorstel vanuit een buurt zijn ingestoken. Er moeten minimaal twee bewoners vanuit de betreffende buurt betrokken zijn.

Log in of Registreer om je vraag te stellen.
Er zijn (nog) geen updates geplaatst.
Log in of Registreer om je pitch te uploaden.

Andere challenges

Alle Challenges

Schrijf je in voor de nieuwsbrief, mis nooit een challenge!