Nederland is hét tulpenland. Elk jaar wordt er voor 400 miljoen euro aan tulpenbollen gekweekt en geëxporteerd. Maar de tulp wordt bedreigd door de tulpengalmijt: een klein, spinachtig diertje (0.2 mm) dat met het blote oog niet waarneembaar is.
De tulpengalmijt kan enorme schade kan opleveren aan het gewas. Besmette bollen hebben een sterk vertraagde ontwikkeling van de wortelkrans en de spruit, waardoor de opbrengst sterk terugloopt en de kwaliteit van de bloemen wordt aangetast (verkleuring). Omdat de galmijt een belangrijke overbrenger is van virussen, mogen besmette partijen niet worden geëxporteerd.
Alhoewel maar een klein deel van de tulpengalmijten de winter overleeft en bij de oogst in de bol terecht komt, ontwikkelt de populatie zich explosief door de warme omstandigheden tijdens de verwerking van de bol (i.v.m. het drogen van de bollen).
Op dit moment wordt de tulpengalmijt bestreden door het gewas in het veld te bespuiten met een luizenbestrijdingsmiddel dat ook effectief is tegen de tulpengalmijt. Door de systemische werking (het wordt opgenomen in de plant en de bol) is het middel ook effectief na de oogst. Dit middel zal vanaf 2025 niet meer worden verkocht in Europa. Vooralsnog is er geen vergelijkbaar alternatief beschikbaar om de galmijt te bestrijden.
Daarom zijn we op zoek naar nieuwe, innovatieve oplossingen die de tulpengalmijt kunnen bestrijden én goed in het logistieke proces van de tulpenkweek passen. Bestrijding kan zowel ‘klassiek’ via bestrijdingsmiddel, maar vooral tijdens het logistieke/verwerkingsproces in bolvorm zien we goede kansen om de tulpengalmijt te verdelgen.
Denken jullie dé oplossing te hebben om de aantasting van de tulpen door de galmijt te voorkomen? Dan ontvangen wij graag jullie pitch!
Waar zijn we naar op zoek?
We zijn op zoek naar een alternatieve methode om de tulpengalmijt te bestrijden en/of besmetting te voorkomen. De behandeling moet praktisch inpasbaar zijn in de bedrijfsvoering van de telers, waarbij extra logistieke handelingen zo beperkt mogelijk worden gehouden, om kosten én kruisbesmetting te voorkomen. De oplossing moet vanaf 2025 grootschalig ingezet kunnen worden.
Achtergrond
Bestrijding van de galmijt
Er zijn al veel alternatieven oplossingen geprobeerd om aantasting door de galmijt te voorkomen. Veel van de kansrijke oplossingen zijn in hun huidige vorm (nog) niet ideaal voor grootschalige toepassing door logistieke uitdagingen - of inpassing in het verwerkingsproces van de bollen. Door de grote volumes tulpenbollen die in korte tijd verwerkt moeten worden hebben we te maken met grootschalige en grotendeels geautomatiseerde processen.
Wij zijn op zoek naar oplossingen die op korte termijn, grotendeels geautomatiseerd en grootschalig toepasbaar zijn. Voorbeelden hiervan zijn de toepassing van etherische oliën, conserveringsmethoden, of andere methoden waarmee besmetting met de galmijt kan worden tegengegaan, dan wel de galmijt in de bol kan worden verdelgd.
Oplossingen op het gebied van verhitting en lage zuurstofbehandelingen worden momenteel al onderzocht.
Ontwikkelproces van de galmijt
- In de winter overleven enkele vrouwtjes in een soort 'metastase' en vormen een nieuwe populatie in voorjaar.
- Begin van het voorjaar is de galmijt boven de grond en op het gewas te vinden.
- Na de bloeiperiode gaat een klein aantal galmijten de bol in tussen de rokken, met name in de de eerste paar millimeter van de bol.
- In de zomer komt de galmijt met rooien mee naar binnen de schuur in, niet waarneembaar met gangbare technieken.
- Tijdens de verwerking ontwikkelt en vermenigvuldigt de galmijt zich exponentieel, onder andere door de warme temperaturen die nodig zijn voor het droogproces.
Het tulpenproces in een notendop
- Oktober/november worden tulpenbollen geplant
- Voorjaar komt de tulp op
- Mei sterft de tulp (dit is het moment waarop het huidige bestrijdingsmiddel wordt toegepast).
- Jun/juli: de bollen worden gerooid.
In deze fase vindt de exponentiële groei van de galmijt plaats:- Bollen worden na het rooien met kuubskisten in schuren opgeslagen en enkele dagen gedroogd in droogcellen.
- Gedroogde bollen gaan over een zeef om grond en jonge bolletjes te verwijderen
- Bollen blijven enkele dagen in de opslag
- Bollen worden via beneveling bevochtigd en gaan dan over een pelmachine
- Gepelde bollen worden gesorteerd in kuubskisten en teruggedroogd
- Opslag
- Augustus/september: de bollen gaan naar handel voor export of de broei voor snijtulp
- Oktober: tulpenbollen gaan weer de grond in
Waar zijn we niet naar op zoek?
Omdat de bollensector continu aan het verduurzamen is, zijn we niet op zoek naar methoden die een negatieve impact hebben op mens of milieu. Chemische bestrijding is mogelijk, mits aantoonbaar duurzamer dan huidige middelen. Hierbij moet ook rekening worden gehouden met eventuele registratie als bestrijdingsmiddel; 2025 wordt daarmee moeilijk haalbaar.
We zijn niet op zoek naar oplossingen gericht op het dompelen van de bollen in een waterige oplossing. Veel vocht is onwenselijk in verband met extra gevaar voor besmetting met schimmels en virussen.
We zijn niet op zoek naar apparatuur of middelen om te delen met andere kwekers. Alle tulpenkwekers rooien in dezelfde weken, daardoor is gedeeld gebruik van apparatuur of middelen erg lastig.
Ook zijn we niet op zoek naar oplossingen die momenteel al verkend worden:
- Laag zuurstof behandelingen (ULO, CATT): daarbij is een speciale cel nodig voor behandeling en de behandeling duurt meerdere dagen (en moet bij ULO ook nog herhaald worden na 2 weken)
- Hoge temperatuur behandeling: het is nog onzeker hoe effectief dit kan zijn zonder ook de bol te beschadigen.
Wat is er te winnen?
Als jouw idee door de jury (bestaande uit ondernemers en vakspecialisten) wordt geselecteerd als veelbelovend en haalbaar, bestaat het vervolgtraject uit:
- Een opdracht van maximaal €25.000,- om het concept uit te werken, te testen en succesvolle werking te demonstreren. De ontwikkeling van je proof of concept gebeurt in nauwe samenwerking met ondernemers uit de praktijk.
- Interessant netwerk van samenwerkingspartners.
- Bij succesvolle demonstratie is het de intentie het concept door te ontwikkelen tot een pilot bij één of meerdere bloembollentelers en vervolgens opschaling met het oog op marktintroductie.
- Daarnaast mag je rekenen op ondersteuning en samenwerking van creatieve en inspirerende specialisten die jullie kunnen uitdagen om jullie product nog beter te maken.
Beoordelingscriteria
- Verwachte effectiviteit
- Kosten van (grootschalige) toepassing
- Inpasbaarheid in de huidige (logistieke) processen van de tulpenkweek
- Implementatie snelheid (time to market)
- Potentie voor snelle grootschalige inzet
Voorwaarden deelname
- De oplossing kan voldoen aan geldende wet- en regelgeving.
- In staat om binnen 3-6 maanden een proof of concept te realiseren.
Jullie pitch (max 6 pagina’s / 18 slides)
- Beschrijving van het de oplossing/concept:
Geef een zo concreet mogelijke beschrijving van jullie concept.- Wat is het werkingsprincipe
- Hoe is de oplossing toe te passen in de bloembollenteelt
- Voorbeelden van werking in ander toepassingsgebied (indien beschikbaar)
- Waarom denk je dat het ook zou werken tegen de tulpengalmijt?
- indicatie van de time to market
- indicatie van de marktprijs
- Beschrijving van de proof of concept:
Geef een korte beschrijving van wat er nodig is om een prototype te maken en/of een pilot op te zetten en wat jullie daarbij van ons nodig hebben. Ga daarbij in op de ondersteuningsbehoefte, de benodigde toegang/materialen/data en het financiële voorstel voor het ontwikkelen van een PoC en bij succes voor de lange termijn. - Beschrijving team:
Geef een korte beschrijving van het bedrijf en team dat de pilot wil gaan realiseren.
De pitch mag in vrije vorm worden ingediend (presentatie/slide deck, briefvorm), maar moet als pdf-bestand (liggend of staand A4) worden geüpload (max. 30MB). Video’s, etc. kunnen daarin worden opgenomen als link.
Pitches in English are allowed.
Timeline
- Donderdag 20 oktober: Lancering challenge
- Maandag 14 november 16:00 - 17:00: online informatiebijeenkomst (niet verplicht)
- Donderdag 1 december november 17.00: Deadline challenge
- Uiterlijk 23 december: Bekendmaking selectie
- Januari: Live pitches / gesprekken met de geselecteerde pitchers
- Q1 2023 starten met ontwikkelen Proof of Concept
Over ons
Keukenhof is het internationale en zelfstandige showvenster van de Nederlandse sierteelt, met de nadruk op bolbloemen. In acht weken tijd laat Keukenhof met 7 miljoen voorjaarsbloeiende bloembollen zien wat de Nederlandse sierteelt te bieden heeft.
De bloembollensector in Nederland heeft een marktaandeel van 60% van de wereldproductie (tulp 80-90%) met een exportwaarde van ca 600 miljoen euro. Naar schatting worden in Nederland door de 1500 telers zo’n 8,5 miljard bloembollen geproduceerd op een oppervlak van ca 22.000 ha. Ruim 60% van het areaal bestaat uit de teelt van tulpenbollen. 30% hiervan wordt verkocht als bol, ca 70% wordt verwerkt tot snijtulp.
Ondernemers in de bloembollensector zijn voortdurend aan het innoveren. Door onder meer personeelsgebrek en de wens van zowel de ondernemer als de maatschappij om steeds duurzamer te produceren vindt voortdurend vernieuwing plaats. Keukenhof faciliteert ondernemers door het aanjagen van innovatie, organiseert regelmatig vakbijeenkomsten voor kwekers en is een ontmoetingsplek voor zakelijke contacten.
Achtergrondinformatie
In dit rapport vind je (wetenschappelijke) detailinformatie over de tulpengalmijt (vanaf pagina 59).
Hieronder staan een aantal filmpjes over het tulpenkweek en verwerkingsproces:
Teelt / groei van tulpen
Tulpenbollen rooien
Tulpenbollen reinigigen en kisten vullen
Pellen en sorteren